یهودیان، بنی اسرائیل یا کلیمیان، پیروان دین یهود و شریعت ابلاغ شده (تورات) از خداوند به حضرت موسی کلیمالله (در حدود ۳۳۰۰ سال پیش) هستند. تشکیل قومی به نام بنی اسرائیل به پیش از حضرت موسی کلیمالله و به ایام حضرت ابراهیم (ع) (حدود ۳۷۵۰ سال پیش) باز میگردد.
یکی از فرزندان حضرت ابراهیم، حضرت اسحاق و پسر وی حضرت یعقوب(ع) یا اسرائیل میباشد که دوازده پسران او اسباط بنی اسرائیل را تشکیل میدهند که بعد از مهاجرت آن حضرت با خانوادهشان به مصر، دوران زندگی بنیاسرائیل در مصر شروع میگردد که در آن جا به بردگی و بیگاری گرفته میشوند. با ظهور حضرت موسی کلیمالله بنی اسرائیل با بسیاری از امتهای مظلوم دیگر از مصر، نجات مییابند. پیروان حضرت موسی کلیمالله ، پنجاه روز پس از خروج از مصر، در کنار کوه سینا تجمع کرده و ده فرمان اصلی تورات را از جانب خداوند دریافت کردند که از این تاریخ دین یهود و یهودیت شکل گرفت. بدین شکل دین یهود با قوم یهود اشتراکاتی دارد ولی کاملا برهم قابل انطباق نیستند.
قوم یهود پس از خروج از مصر یهودیت را پذیرفتند ولی همه یهودیان از بنیاسرائیل نمیباشند. پس از درگذشت حضرت موسی کلیمالله ، جانشین ایشان حضرت یوشع (ع)، یهودیان را به سرزمین مقدس (۱۲۷۲ ق.م) وارد کرد. که در آن جا به زندگی و تشکیل حکومت و ساخت معبد بیتالمقدس در دوران حضرت سلیمان (ع) پرداختند. یهودیان پس از حدود ۸۵۰ سال سکونت در آن سرزمین به دنبال شکست حکومت یهود توسط نبوکد نصر پادشاه بابل به اسارت برده شدند و پس از حدود ۷۰ سال با حکم کوروش پادشاه ایران اجازه بازگشت به سرزمین خود و بنای مجدد معبد بیت المقدس را پیدا میکنند. معبد دوم پس از حدود ۴۲۰ سال (۶۸-۷۰ میلادی) توسط رومیان ویران گردید و یهودیان در سراسر دنیا پراکنده شدند.
یهودیت اولین دین توحیدی از ادیان ابراهیمی میباشد و براساس وحی و الهام الهی بر حضرت موسی کلیمالله استوار است. بنابراین دینی مبتنی بر وحی و ?نمونه اعلای دین آفریده خداوند? است. یهودیت بر این اصل ایمانی تأکید میکند که خداوند با پیامبران ایشان سخن میگوید و نشانههای راهی را که هر فرد باید بپیماید، به ایشان مینمایاند.
مهمترین سند و پیامی که خداوند به وسیله حضرت موسی کلیم الله به بنی اسرائیل ابلاغ کرد ده فرمان الهی به شرح ذیل است:
۱) من خداوند خالق تو هستم که تو را از اسارت و بندگی مصر آزاد ساختم.
۲) تو را معبود دیگری جز من نباشد. هیچ تصویری از آنچه در آسمان و یا بر روی زمین و یا در آب است، نساز و آنها را پرستش ننما....
۳) نام خدای خالقت را بیهوده بر زبان نیاور (از آن سوءاستفاده نکن)....
۴) روز شنبه را به یاد داشته باش تا آن را مقدس بداری....
۵) پدر و مادرت را احترام بگذار....
۶) قتل نکن.
۷) زنا نکن.
۸) دزدی نکن.
۹) در مورد همنوعت شهادت دروغ نده.
۱۰) چشم طمع به مال و ناموس دیگران نداشته باش ...
بر این اساس، دین تنها مجموعهای از اندرزها و نصایح اخلاقی و مسائل مربوط به زندگی شخصی و خصوصی نیست بلکه دین مجموعهای از قوانین حیات و برنامه فراگیری است که تمامی زندگی انسانها مخصوصا زندگی اجتماعی را نیز دربرمیگیرد.
دین یهود سه رکن و محور اصلی دارد:
۱) خداوند(خالق جهان هستی)،
۲) میثاق (قبول توحید و عهد و پیمان با خدا و رعایت فرامین او)
۳) تورات (که فلسفه یهود وشریعت و فرامین خداوند در آن آورده شده است). دین یهود، دینی توحیدی و بر این باور است که دینداری شامل هیچ چیز نیست مگر رعایت عهد (میثاق) با خداوند و پیروی از دستورات و قوانین او که مجموعه آن در کتب مقدس آورده شده است.
کتب مقدس یهود (تَنَخ) که معمولا به نام ?عهد عتیق? شناخته میشوند از سه بخش تشکیل شده است:
الف) تورات
تورات کتاب آسمانی براساس نبوت حضرت موسی کلیمالله به معنای شریعت، یا قانون که اساس اعتقادات و فلسفه و شریعت دین یهود میباشد که متشکل از ۵ کتاب یا ?سِفر? است:
۱)پیدایش
۲)خروج
۳)لاویان
۴) عداد
۵)تثنیه
تورات با آفرینش جهان آغاز میشود و با مرگ حضرت موسی کلیمالله پایان مییابد همه دستورها و فرمانهایی که یک یهودی موظف به اجرای آنهاست (۶۱۳ فرمان)، از فرامین مندرج در تورات نشأت گرفتهاند.
ب) یئیم (انبیا)
دومین بخش از تنخ و متشکل از نبوت پیامبرانی است که پس از درگذشت حضرت
موسی کلیمالله تا اوایل آبادی معبد دوم بیتالمقدس در مدتی نزدیک به هزار سال به هدایت و ارشاد مردم بر اساس دستورات تورات پرداختند. انبیای یهود ۵۵ نفره بوده که ۴۸ نفر آنها مرد و ۷ نفر زن هستند (طبق تفاسیر، انبیای یهود بسیار زیاد بودهاند ولی این ۵۵ تن، انبیایی هستند که نبوت آنها نه تنها برای مردم دوره خود بلکه برای سایر نسلها نیز مفید و ضروری بوده است). کتب انبیاء در مجموعه عهد عتیق عبارتند از : یُوشَع ، داوران، سموئیل، پادشاهان، یِشَعیا (اِشَعْیا)، ییْرمِیا (اِرمیا)، حزقیال، هٌوشَع، یُوئِل، عامُوس، عوُوَدیا، یُونا (یونس) میخا، ناحوم، حَبَقوق، صِفنیا، حَگَی، زِخَرْیا (زکریا) و مَلآخی(ملاکی).
ج) کتوبیم (مکتوبات)
به سومین بخش تنخ گفته میشود که شامل:
مزامیر (زبور) حضرت داوود (ع)، امثال سلیمان، جامعه ، سرود سرودها، کتاب ایوب، روت، مراثی ارمیا، کتاب استر، دانیال، عِزْرا، نِحِمْیا، تواریخ ایام.
سیزده اصول ایمان یهودی که براساس اصول مندرج در تورات مقدس به وسیله موسیابنمیمون ?هارامبام? در قرن دوازده میلادی استخراج و تنظیم شده است عبارتند از:
۱) خداوند متبارک در همه جا موجود (حاضر) و ناظر است.
۲) او واحد و یکتاست.
۳) او جسم ندارد و شباهتی هم به جسم ندارد.
۴) او مقدم بر هر موجود قدیمی در جهان است.
۵) عبادت موجودی به غیر از او جایز نیست.
۶) او از نیت و افکار انسانها آگاه است.
۷) نبوت حضرت موسی کلیمالله سرور ما، حقیقت دارد.
۸) حضرت موسی کلیمالله به لحاظ نبوت از دیگر انبیای بنیاسرائیل برتر است.
۹) تورات مقدس از آسمان (از جانب خداوند) وحی شده است.
۱۰) تورات در هیچ زمانی تغییر نیافته و نخواهد یافت.
۱۱) خداوند، شریران را مجازات خواهد کرد و پاداش و اجر نیکوکاران را خواهد پرداخت.
۱۲) ماشیَح پادشاه (منجی جهان) خواهد آمد.
۱۳) مردگان در آینده زنده خواهند شد.
از زمان نزول تورات به حضرت موسی کلیمالله همراه با فرامین مختلف بیان شده در متن تورات، نحوه اجرای آن دستورات و سنتها، به صورت شفاهی به بنیاسرائیل توسط آن حضرت آموزش داده شد که ?تورات شفاهی یا هَلاخا? نام گرفت. زیرا در بسیاری از موارد، خداوند در تورات ? کتبی ? دستوری میدهد، اما نحوه انجام دادن آن را به طور صریح بیان نمیکند. نحوه صحیح اجرای دستورات خداوند را حضرت موسی کلیمالله طی چهل سال به بنیاسرائیل آموزش داد که این آموزهها به صورت شفاهی، سینه به سینه از استاد به شاگرد یا از پدر به فرزند منتقل میگردید تا این که پس از ویرانی معبد دوم بیتالمقدس و پراکندگی یهودیان و سختی در این گونه نحوه آموزش در حدود ۱۸۰۰ سال پیش توسط دانشمند بزرگ یهودی ?ربی یهودا هناسی? با همکاری بسیاری از علمای زمانه این مجموعه در شش جلد شامل ۶۳ رساله بنام ?میشنا? جمعآوری گردید.
میشنا طوری تنظیم نشده بود که بتواند به تمام پرسشهای عامه مردم دربارهٔ قوانین دین یهود پاسخ قطعی بدهد، بلکه برای آن تدوین شد تا کمکی جهت دانشمندان یهود به هنگام تصمیمگیری و صدور فتوا درباره یک مسأله دینی باشد.
میشنا، قوانین و نتیجهٔ بحثهای دانشمندان را به صورت کوتاه، مختصر، مفید و بدون ذکر استدلال و اثبات آنها بیان میکند. بنابراین به زودی پس از تدوین میشنا، گردآوری تفسیرهایی که حاوی توضیح مطالب میشنا و اثبات قوانین آن با استفاده از آموزههای تورات کتبی در دانشگاههای دینی آن زمان شروع شد و سرانجام، کتابی به نام ?گِمارا? (مکمل) در دسترس دانشپژوهان قرار گرفت. مؤلفان گمارا را ? ِامُورا? (توضیح دهنده یا مفسر) میگویند.
به مجموعه میشنا و گمارا، ?تلمود? گفته میشود که به معنای آموزش و تعلیم است. دو تلمود وجود دارد:
۱) تلمود یِروشَلْمی که در مدتی کمتر از ۱۰۰ سال پس از تدوین میشنا در بیتالمقدس (اورشلیم) تدوین شد.
۲) تلمود بابِلی که نزدیک دو قرن پس از تلمود یروشلمی و در حدود ۱۵۰۰ سال پیش
در۳۷ جلد در منطقه بابِل (بینالنهرین که در آن زمان مرکز فلسفه و تفکر یهودی بود و مراکز دینی و حتی دانشگاههای مذهبی یهود در آن جا فعال بودند) و ایران گردآوری و تألیف شد. تلمود بابلی مُفصلتر و در بحثها، غنیتر از تلمود یروشلمیاست، بنابراین بیشتر مورد مطالعه قرار میگیرد.
با تألیف تلمود، مطالب تورات شفاهی که از زمان حضرت موسی کلیمالله ، پیامبران و رهبران مذهبی یهود، آن را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده بودند، تدوین گشت و احتمال نابودی و فراموش شدن آنها از میان رفت.
چنان که در تورات (سفر تثنیه ۱۷: ۸-۱۳) نوشته شده پس از پیامبر، مرجع حل اختلاف برای امور دینی، مجمع علمای شرع میباشد. که با استناد به اصول راههای تفسیر تورات و استفاده از عقل انسانی در محدوده فرامین الهی میتوانند به پاسخگویی به پرسشها بپردازند. براساس تورات و سنتی که از حضرت موسی کلیمالله به ما رسیده اصول و شیوههای خاصی برای تفسیر تورات وجود دارد که معروفترین آنها در دستهبندیهای مختلفی در ۱۳ روش یا ۳۲ اصل در تلمود گنجانده شدهاند. واضح است که هر فرد براساس دیدگاه خود میتواند برداشت یا تفسیری از کتاب مقدس داشته باشد که با اصول شرع همخوانی داشته یا نداشته باشد و تنها تفسیری پذیرفتنی است که از اصول و مبنای توراتی تخطی نکرده باشد.
● خدا
در تورات وجود خدا بدیهی و مسلم انگاشته شده است. تورات با این آیه آغاز میشود: ?در ابتدا خدا، آسمانها و زمین را آفرید?، نیز در فرمان نخست ده فرمان چنین آمده است: ?من خداوند، خدای تو هستم که تو را از اسارت و بندگی مصر آزاد کردم? (خروج ۲۰:۲).
خدای تورات، خدای یگانه است. در این کتاب بیش از هر چیز بر یگانگی خدا تاکید شده است. ?ای بنیاسرائیل گوش کنید : تنها خدایی که وجود دارد، خداوند ماست، شما باید او را با تمامی دل و جان و توانایی خود دوست بدارید?. (تثنیه ۶ : ۴ و ۵ )
برطبق دین یهود، خدا متشخص است، نه به آن معنا که مانند انسانهای معمولی شخصیت دارد، بلکه به این معنا که او دارای آگاهی و اراده است به گونهای که هر چیزی برطبق خواست و اراده او انجام میگیرد. او با مردم سخن میگوید و به دعاهایشان پاسخ میدهد. درک مفهوم خداوند به عنوان پروردگار عالم با مفهوم قدرت و کمال مطلق آمیخته است.
خداوند در یهود دارای صفات بسیاری است که بیش از همه خدایی آکنده از صفات اخلاقی همچون عدالت، رحمت، بخشندگی و بالاتر از همه تقدس است. خداوند، خالق و فرمانروای عالم است. آنچه وجود دارد مخلوق او و هر آنچه رخ میدهد معلول خواست و اراده اوست. او جاودانه است و آغاز و انجامی ندارد. قدرتهای او نامحدود است، اما به اراده خود، آنها را محدود میسازد و به انسانها آزادی و اختیار اعطا میکند. او متعال و همه جا حاضر است.
تعالی او به دو معنا مورد تأکید قرار میگیرد. به معنای این که وجود و هستی او فقط محدود به این عالم نیست و نیز به این معنا که وجود او غیرقابل ادراک و برای فهم بشری ناشناخته و اسرارآمیز است. ذات و افعال او فراتر از ادراک و شناخت آدمی است.
خداوند بندگان خود را دوست دارد و گناهانشان را میآمرزد، او با بردباری در انتظار اصلاح همه مردم جهان و قوم خود است. محبت خداوند به مردمش و علاقه او به اصلاح و رستگاری آنان از این حقیقت روشن میشود که او راه نجات یعنی تورات را به بنیاسرائیل تعلیم داده است. اگر چه خداوند بردبار و بخشنده است اما در نهایت به بندگان خود پاداش و جزا میدهد. او همزمان خدای محبت و خدای جزادهنده است. رحمت و عدالت هر دو به او نسبت داده میشود و از این رو، در یهودیت در یک زمان او هم پدر و هم پادشاه (نشانههای محبت و قدرت) خوانده میشود.
● انسان :
انسان وجودی جسمانی و روحانی در طبیعت و اعجاز بزرگ آفرینش است. خلق انسان در آخرین روز آفرینش دلیل بر اهمیت و شأن و مقام اوست. از این رو، انسان در دین یهود از قدر و ارزش مخصوصی برخوردار است. خداوند از انسان میخواهد در تحقق هدف او که استقرار نهایی خیر بر روی زمین است با او شریک باشد. بدین منظور، وظیفه اساسی آدمی تقلید و پیروی از خداوند است.
خداوند ذاتاً مقدس است بنابراین انسان نیز باید مقدس باشد پس وظیفه هر یهودی رعایت اصول تورات است که از طرف خداوند فرستاده شده است. زندگی توأم با رفتار درست که به رعایت قانون اخلاقی مقرر شده از سوی خداوند اختصاص یافته و خیرخواهی شفقتآمیز نسبت به همنوعان خود مهمترین خواستههای دین است.
خداوند قادر مطلق است، اما با محدود کردن قدرتش به اراده خود به انسان آزادی اراده داده است بنابراین انسان نسبت به اعمال خویش و جامعهای که در آن زندگی میکند، مسئول است و در قبال گناهانش مقصر میباشد. خداوند، داور اعمال اوست. چون خداوند بخشنده است انسان را برای گناهی که انجام داده به سرعت مجازات نمیکند او منتظر میماند تا ببیند آیا انسان به راه راست باز میگردد یا نه؟ از این رو، اگر گناه به عادت تبدیل شود خداوند او را کیفر میدهد. اما با توبه خالصانه، خطاهای انسان مورد بخشایش قرار میگیرد.
ارتباط خداوند با انسان در یهودیت، بسیار پرهیزکارانه است. این ارتباط براساس حس مشارکت و همکاری قرار دارد و همیشه آکنده از عشق و بخشایش است. انسان شریک فعال خداوند در حاکمیت یافتن اخلاق بر جهان است.
انسان به واسطه خلقت اساساً روحانی خود میتواند با توسل به خداوند به ابدیت دست یابد. آدمی میتواند با اعمال نیک و صالح خود به ابدیت برسد. از دیدگاه دین یهود، هدف خداوند از آفرینشِ روح انسانی آن بوده است که آفریدهاش را از خوبیهای خود بهرهمند سازد، اما اگر روح انسانی بدون زندگی جسمانی و هیچ تلاش و زحمتی از ابتدا به طور مستقیم در معرض فیض و خوبیهای بیپایان پروردگار در جهان آخرت قرار میگرفت دچار شرم و خجلت ناشی از عدم بروز شایستگی پاداش میشد و نمیتوانست به طور کامل از نور و رحمت الهی بهرهمند شود.
لذا میبایست که آن روح در لباس مادی جسم و تن آدمی به این جهان وارد شود و مدت زمانی را در آزمایشهای گوناگون و گاه سخت و دشوار بگذارند تا با کوشش و تلاش، وفاداری خود را به خداوند و دستورات او نشان دهد و پس از آن با فرا رسیدن مرگ جسمانی و در صورت موفقیت از آزمونهای متفاوت زندگی بتواند با افتخار بر سر سفره فیض الهی بنشیند و با لذت کامل و بدون خجلت از آن بهرهمند شود.
یهودیت معتقد به روز قیامت و جهان آخرت است. چنان که در اصول سیزدهگانه یهود اشاره شد، روزی مردگان زنده خواهند شد و براساس اعمال و رفتارشان مورد قضاوت الهی قرار میگیرند. گروهی مستوجب کیفر و گروهی دیگر مستوجب پاداش در جهان آخرت خواهند بود. در زندگی نهایی که درستکاران به آن دست مییابند، نه جسم انسانی وجود دارد و نه هیچ کارکرد جسمانی.
موجودات انسانی در آن جا به صورتهای روحانی محض در صلح و آرامش و آسودگی کامل به سر میبرند. درباره این زندگی گفته میشود که ?در آن جا نه خوردنی وجود دارد و نه آشامیدنی و نه تولید مثل، نه خرید و فروش و نه حسادت و تنفری و نه رقابتی، بلکه انسانهای صالح و درستکار با تاجهایی که ناشی از اعمال و رفتار نیک بر سر دارند، از فروغ و درخشش نور الهی لذت میبرند?.
مسئله رابطه عقل و وحی یکی از عمیقترین مباحث فکری تاریخ بشر است. از ابتدای تدوین تورات تاکنون، جدال بر سر تقدم و تأخر عقل یا وحی مطرح بوده اما روال این جدال بدین سیاق بوده که در دوران اولیه عهد عتیق، وحی به عنوان یگانه منبع تفسیر زندگی قلمداد میشد و تلاشهای اندکی برای فهم عقلانی وحی صورت میپذیرفت. چنین تلاشی در دوران قرون وسطی ارجی شایان یافت. این عقلاندیشی در دوران پس از قرون وسطی شکوفایی یافت. یهودیان دوران متقدم وحی الهی را عامل اصلی زندگی بشری میدانستند و معتقد بودند که در سراسر کتاب مقدس، خداوند تمام برنامهها و نیات خود را از طریق کلمات و حوادث بیان نموده است.
از دیدگاه تلمود، در همان دوران اقتدار وحی نیز، تورات با عقل شناخته میشود عقل مطلقی که پیش از خلقت وجود داشته و نشانه اراده خداوند برای خلق جهان بوده است. فیلون (قرن اول میلادی) اولین متفکر بانفوذی بود که سعی در ایجاد توافق بین وحی و عقل داشت. از دیدگاه مذهبیون یهود چنان که ابنمیمون متفکر و فیلسوف قرن ۱۲ میلادی بیان میدارد عقل محدود است البته منظور از محدودیت عقل این نیست که باب نظر مسدود است و عقل حجیت ندارد زیرا عقل نسبت به آن چه در حوزه ادراک آدمی است همواره حجت است.
● موعود :
اندیشه نجاتبخشی و انتظار برای موعودی که خواهد آمد و نظامی منطبق با قوانین الهی و آسمانی برقرار خواهد کرد یکی از مهمترین بخشهای اعتقادی و مشترک در ادیان مختلف است.
انتظار جوهره اصلی یهودیت و موجب پویایی انسان در همه زمانهاست. انسان درجهانی که خداوند آن را در نهایت کمال خلق کرده، روبه آیندهای دارد که ظهور منجی موعود در آن، نشانه برقراری عدالت الهی است. در دین یهود، نجاتبخش نهایی، ماشیَح به معنای ?مسح و تدهین شده? نام دارد و به تصریح متون دینی یهود از خاندان داود پیامبر است.
یکی از پایههای اساسی و اصول مهم آیین یهود، ایمان به ظهور ماشیح و دوره نجات است طبق نظر هارامبام (موسیابنمیمون)، هر فرد یهودی که به ماشیح اعتقاد نداشته باشد یا چشم به راه آمدن او نباشد، منکر سخنان حضرت موسی کلیمالله و دیگر انبیاء بنیاسرائیل است زیرا موضوع ماشیح به کرات در متون مقدس عنوان گشته است و در مقاطعی که آزار، شکنجه، رنج و مشقت یهودیان توسط مشرکین به علت اعتقادات مذهبی و توحیدی آنها به اوج خود رسیده، ایمان به ماشیح و نجات بوده که جرقههای امید را در درون آنها زنده نگاه داشته و باعث شده تا یهودیان بدترین و هولناکترین مصیبتهای تاریخ را تحمل کنند و به انتظار روز قضاوت الهی باشند. روزی که حق بر ناحق پیروز شده و صلح و صفا، برادری و صمیمیت برجهان حاکم شود و ?تمامی زمین از دانش الهی مملو گردد? و ?تمامی انسانها نام خدا را خوانده و او را یکسان عبادت خواهند کرد?.
بخشی از وقایع عصر نجات نهایی (ظهور ماشیح) عبارتند از:
۱) احیای سنتهای اولیه عبادت یهود شامل آبادی بیت المقدس و تقدیم قربانیها.
۲) پایان بدی و گناه.
۳) درک الهیت و آگاهی واقعی از وجود خداوند توسط همه انسانها.
۴) پرستش و ستایش جهانی خداوند: در آن روز خداوند یکتا و نامش یگانه خواهد بود.
۵) همزیستی مسالمتآمیز و صلح جهانی.
۶) برکت و سعادت و پایان بیماریها و حوادث ناگوار.
۷) وقوع معجزاتی عظیمتر از معجزات زمان خروج بنیاسرائیل از مصر.
۸) و نهایتاً رستاخیز مردگان.
● شخصیت ماشیح:
در اعتقاد یهود ماشیح انسانی خاکی از اولاد بشر که به گونه عادی متولد شده است. اصل و نسب او به حضرات داود و سلیمان (ع) میرسد. صداقت و پارسایی او از بدو تولد به بعد، مدام در حال افزایش بوده و به سبب فضیلت و اعمال شایسته خود به عالیترین و والاترین درجات تکامل روحانی دست خواهد یافت.
امکان آمدن ماشیح در هر دوره وجود دارد. در هر دوره فرزندی از خاندان یِهودا (یکی از فرزندان حضرت یعقوب (ع)) به دنیا میآید که برای مقام ماشیح، برازنده است. روزی که زمان نجات فرا رسد، روح مخصوص و از قبل آماده ماشیح، به آن فرد صدیق اهدا خواهد شد.
در مورد صفات او، یشعیای نبی میفرماید: ?روح خداوند بر او خواهد آمد، روح و عقل و فهم، روح تدبیر و توانایی، روح دانش و ترس الهی. و او با ترس الهی الهام میگیرد با دید چشمانش قضاوت نخواهد کرد و با شنیده گوشهایش فتوا نخواهد داد. تهیدستان را با عدالت داوری کرده و برای افتادگان زمین با تساوی حقوق تصمیم خواهد گرفت و (ظالمان) زمین را با عصای (سخن) دهان خود میکوبد و شریران را با نفس لبهای خود از بین خواهد برد?.
عوامل تسریع ظهور ماشیح عبارتند از : توبه و بازگشت به سوی فرامین خداوند، مطالعه و آموزش تورات و علوم دینی، نگهداری مراسم روز مقدس شنبه، صدقه دادن و برقراری اتحاد و دوستی بین افراد جامعه.
حضرت یعقوب (ع) به فرزندان خود میگوید: گرچه معلوم نیست که روز نهایی قضاوت الهی چه موقع خواهد بود ولی من به شما میگویم که هر گاه شما گردهم آمده و با هم متحد و یکدل شوید، نجات خواهید یافت.