نمایش روزهای بی باران به نویسندگی و کارگردانی "امین بهروزی" نمایشی بود که در سومین روز از سی وچهارمین جشنواره تئاتر فجر در تالار چهارسو مجموعه تئاتر شهر به اجرا درآمد. در بیشتر کتاب ها و کلاس هایی که پیرامون هنر دوست داشتنی تئاتر نوشته و برگزار میشوند بر اصلها و قاعده هایی تاکید میشود. این اصلها و قاعده های تکنیکی تقریبا در بیشتر ایسمها، سبک ها، گونه ها یا ژانرها ثابت هستند. شاید بد نباشد تا به بهانه اجرای نمایش "روزهای بی باران" شماری از این پرشمار اصل ها و قاعده های تکنیکی را بررسی کنیم و نسبت و کاربرد آنها را در اجرای این نمایش بسنجیم.
رابطه چرا-چون
آورده اند که در نوشتن و پرداخت داستان و همچنین نمایشنامه و فیلمنامه، بهتر است میان رویدادها رابطه چرا-چونی یا علت و معلولی برقرار باشد و رخدادها نه در پی هم و با چیدمانی برخاسته از پسند و سلیقه شخصی و تحمیلی صاحب اثر، بلکه به علت هم بیایند. هر رویداد معلول و به علت رخداد پیشین باشد و از آغاز تا پایان، این رابطه دومینووار میان ماجراها وجود داشته باشد. برای نمونه، این اصل علمی هنر در کتاب "شیوه ی فنی نمایشنامه خوانی..." نوشته ی "دیوید بال" به خوبی بیان و بررسی شده است. اما به نظر می رسد میان ماجراها و رویدادهای نمایشنامه "روزهای بی باران" رابطه چرا-چونی (علت و معلولی)، چندان وجود ندارد و به دیگر بیان بسیار کمرنگ است و بیشتر رخدادهای نمایشنامه این نمایش به پسند و تحمیل نویسنده، که کارگردان این نمایش هم هست در پی هم چیده شده اند. پیشنهاد می کنم که نویسنده گرامی با رعایت اصل یاد شده بار و بارهایی دیگر این نمایش را بازنویسی کند.
نکته بسیار مهم دیگر در هنر نمایش و نمایشنامه نویسی توجه به "اقتصاد کاراکتر" است. بر پایه تکنیک حذف هر چیزی که لازم و ضروری نیست را میتوان و شاید بتوان گفت می بایست از اثر هنری حذف کرد. به نظر میرسد که با حذف کاراکتری که ایفای نقش آن را "سوگل خلیق" برعهده داشت، هرگز داستان و نمایشنامه این اثر آسیبی نخواهد دید.
گفت وگوی دراماتیک
"حرف زدن"، "بحث کردن"، "کل کل کردن" و... گونه هایی از پیوند گفتاری و واژگانی (ارتباط کلامی) هستند اما هیچ کدام گفت وگوی دراماتیک به شمار نمی آیند. به دیگر بیان هر گونه پیوند واژگانی (ارتباط کلامی) بر روی صحنه، گفت وگویی دراماتیک نیست. گفت وگوی دراماتیک می بایست پیشبرنده باشد ایجاد درگیری کند.
بیان دیداری (تصویری)
آن چه مسلم است این است که هنر تئاتر، هنری است که در مرحله نخست برای دیدن است و نه شنیدن! نمایش هایی که بار شنیداری بسیار و بار دیداری اندک دارند را در اصطلاح رایج اما نه چندان درست، رادیویی میخوانند. نمایش "روزهای بی باران" از بار و بیان دیداری گیرا و درخور درنگی برخوردار نبود و در بیشتر لحظه ها و صحنه های این نمایش چندان چیزی برای دیدن وجود نداشت. میزان سن های این نمایش از بار دراماتیک مناسبی برخوردار نبودند. نورها و روشنایی های این نمایش هم به آفرینش تصویرهای زیبا و گیرا کمکی نمی کردند و تنها کاربردشان روشن کردن صحنه نمایش بود. طراحی صحنه نیز فضاساز، کاربردی و دارای زیبایی شناسی درخور درنگی نبود و به دیگر بیان کارکردی دراماتیک نداشت. زمان و مکان رخدادهای این نمایش تنها از پس واژگان و گفت وشنودهای این نمایش هویت می یافتند و طراحی، نور طراحی صحنه، میزان سنها و بازی بازیگران این نمایش در معرفی باورپذیر و تاثیرگزار زمان و مکان ماجراها نقشی نداشتند. واژگان و جمله های این نمایش دیداری نشدند و به تصویر در نیامدند و بیشتر شوخی های این نمایش نیز پا را از شوخی های کلامی فراتر نگذاشتند. شماری دیگر از شوخی های این نمایش نیز شوخی هایی آشنا بودند که آنها را در کوچه و بازار و مترو و اتوبوس و... بارها و بارها شاید بسیار بانمک تر و بامزه تر شنیدهایم. این در حالی است که "تکنیکهای ایجاد خنده (کمدی) در هنرهای دراماتیک" بحثی علمی، گسترده و پردامنه است.
گزینش رسانه (مدیوم)
ناگفته پیداست که لزوم تناسب میان ظرف و مظروف مهم است. هر رسانه هنری، درخور و شایسته برای بازنمود هر پدیدهای نیست. آورده اند که با پیدایش دوربین عکاسی، مساله هنر نقاشی و نقاشان دیگر کشیدن یک چیز کاملا شبیه خودش نبود، زیرا دوربین عکاسی این کار را بسیار بهتر انجام می داد. در عوض هنر نقاشی توانشها و ظرفیتهایی را یافت که شاید از عهده هنر عکاسی برنیاید. با پیدایش دستگاه سینماتوگراف نیز هنر تئاتر توانایی ها و قابلیت هایی را یافت که شاید از عهده هنر سینما بیرون باشد. نکته و پرسش این جاست که چرا باید داستان نمایش "روزهای بی باران" آن هم با این ساختار و ریختار در رسانه تئاتر آفریده و بازنموده شود در حالی که این داستان را، تاکید میکنم با این ساختار و ریختار می توان بسیار زیباتر، بهتر و تاثیرگزارتر در رسانه سینما بازنمایی کرد. که اگر چنین شود به آسانی میتوان صحنه های روایت این نمایش را حذف کرد. روایت هایی که از بار دراماتیک چندانی برخوردار نبودند و بدتر از این، آن که توسط "سجاد افشاریان" بسیار بد اجرا می شدند.
بازیگری تنها اعتماد به نفس نیست!
گر چه اعتماد به نفس یکی از مهمترین و کارآمدترین نیازها و ابزارهای هنرهای اجرایی است، اما کافی نیست. بازیگری را شاید بتوان در واکنش و پاسخ درست و به اندازه به محرکهای درونی و بیرونی هر کاراکتر خلاصه کرد. این در واقع همان کاری است که هر انسان در هر آن انجام می دهد و شاید از این روی بتوان هنر بازیگری را اومانیستی ترین گونه هنر دانست. انجام این مهم و تبدیل آن به هنر بازیگری نیازمند ابزاری است که این ابزار را بدن، بیان و پرورش حس و عاطفه و... دانسته اند. به نظر میرسد که بازیگران این نمایش چندان از این ابزار برخوردار نیستند و اگر هم هستند دست کم میتوان گفت که در این اجرا، از ابزار بازیگری خود به خوبی بهره نگرفتند. رفتارها و حرکتهای بازیگران این نمایش در بسیاری از صحنه ها و لحظه ها متناسب با بار دانشی و عاطفی آن صحنه ها و لحظه ها نبود. بازیگران این نمایش از چهره (میمیک) خود خوب و دارای زیبایی شناسی هنر بازیگری بهره نمی گرفتند. از دیگرسو شنیدن صدا و واژگان و جمله های بازیگران گاهی دشوار میشد. در بیشتر لحظه ها و صحنه ها بازی "سجاد افشاریان" با تصنع و تظاهری آزار دهنده همراه بود. گمان میرود که بازیگران این نمایش در بیشتر لحظه ها و صحنه ها به جای حفظ موقعیت، تنها تلاش خویش را به حفظ دیالوگها به کار بسته بودند. شخصیت پردازی ضعیف و روساختی کاراکترهای این نمایش نیز بستر مناسبی را برای بازیگران فراهم نیاورده بود.
08 شهریور 1403
08 شهریور 1403
08 شهریور 1403
21 مرداد 1403
24 مرداد 1403
24 مرداد 1403
25 مرداد 1403
30 مرداد 1403
30 مرداد 1403
30 مرداد 1403
27 مرداد 1403
27 مرداد 1403
27 مرداد 1403
27 مرداد 1403
28 مرداد 1403
28 مرداد 1403
29 مرداد 1403
29 مرداد 1403
مشاهده بیشتر
31 مرداد 1403
02 شهریور 1403
02 شهریور 1403
02 شهریور 1403
02 شهریور 1403
03 شهریور 1403
05 شهریور 1403
05 شهریور 1403
06 شهریور 1403
03 شهریور 1403
04 شهریور 1403
04 شهریور 1403
28 تیر 1403
28 مرداد 1403
08 خرداد 1403
20 مرداد 1403
08 مرداد 1403
08 مرداد 1403
27 مرداد 1403
14 تیر 1403
15 مرداد 1403
02 تیر 1403
09 خرداد 1403
18 مرداد 1403
31 خرداد 1403
23 مرداد 1403
08 شهریور 1403
11 مرداد 1403
08 مرداد 1403
09 مرداد 1403