با گذشت ۱۵۶ سال از شهادت فرزند فداکار ایران، میرزا تقی خان امیرکبیر بر ما فرض است تا با گرامیداشت یاد او و اشاره ای ولو گذرا بر خدمات بزرگش به ایران و ایرانی، یادش رازنده نگه داشته تا جوانان امروز بیشتر با خادمان راستین به این کشور آشنا شوند.
روز بیستم دی ماه سال ۱۲۳۰ یعنی روزی که امیرکبیر به شهادت رسید، روزی سخت و یادآور خاطره ای تلخ برای ملت ایران است چرا که یکی از فداکارترین فرزندان این مرز و بوم را از دست داد. اگر بخواهیم به عمق خدمات امیرکبیر پی ببریم، باید به تفاوت شرایط آن زمان با وضعیت امروز توجه کنیم. در آن دوران استعمارگران آن گونه که امروزه رسوا و مفتضح شده اند، نبودند و بسیاری از مردم تصوری درست و صحیح از استعمارگران نداشتند و چه بسا، برخی تصور می کردند که کشورهای خارجی و اشغالگران، درصدد آبادانی و عمران کشورشان حرکت می کنند. کما اینکه کلمه استعمار هم به معنای آبادانی و عمران بوده است. البته جنبش ها و قیام های پراکنده ای همواره علیه استعمار در آن زمان ها بوده است. اما این حرکت ها به صورت عام و فراگیر نبوده و استعمارگران در تمام امور کشورهای تحت سلطه خود نفوذ داشته و به چپاول و غارت مشغول بوده اند در حالی که مردم غالبا در بی خبری به سر می برده اند.
در این شرایط، کشور ایران نیز شدیدا تحت سلطه استعمار بوده و دشمنان ایران و ملت ایران، تمامی ارکان کشور را در قبضه خود داشتند و اینجاست که اهمیت خدمات شخصیتی مثل امیرکبیر روشن می شود، که در چنان وضعیتی خطر دشمنان خارجی ایران را درک کرد و به مبارزه با آن پرداخت.
روشن است که شرح خدمات امیرکبیر مجال بیشتری را می طلبد و در این فرصت امکان شرح و تفصیل آن نیست. لذا، فقط به رئوس آنها اشاره می شود:
۱) معرفی استعمارگران به عنوان دشمنان ملت ایران و ضرورت مبارزه با آنان
۲) مشخص کردن راه و رسم استقلا ل و عظمت کشور با ارائه راهکارهای روشن
۳) تنظیم برنامه مدون و دقیق برای مبارزه با استعمار و استثمار
۴) تلا ش در مسیر ریشه کن نمودن فقر و فساد در کشور
۵) سعی وافر در پاکسازی مراکز حکومتی از افراد نالا یق و خود فروش و وطن فروشی که در خدمت استعمارگران بودند.
۶) تاسیس مدرسه دارالفنون به منظور تربیت افراد تحصیلکرده و متخصص در علوم جدید که بتوانند در مسیر استقلا ل کشور تلا ش کنند.
۷) تلا ش گسترده در صنعتی کردن کشور و استخراج معادن، با این توجیه که ثروت های این مملکت، باید توسط خود متخصصان ایرانی، استخراج و برای همین مردم هزینه شود مضافا اینکه، کشور ایران با داشتن ذخایر فراوان و مواد اولیه بی شمار نباید به بیگانگان وابسته باشد.
۸) پایه ریزی یک ارتش مجهز به تجهیزات روز و مقتدر و برخورداری کشور از یک نیروی نظامی توانا و آماده به خدمت، جهت صیانت از کشور و دفاع در مقابل هر گونه تهاجم خارجی.
ملا حظه می شود که با یک نگاه اجمالی به خدمات و اقدامات میرزا تقی خان امیرکبیر در دوران صدارت خویش، این نکته به دست میآید که او با یک نگاه جامع و همه جانبه به معضلا ت و مشکلا ت آن روز کشور ایران که در فقر و فلا کت به سر می برد و سایه شوم استعمار تمامی ارکان حکومت را فرا گرفته بود، با درایت و شهامت تمام، گام در این مسیر گذاشت و با ارائه ایده های نو، در اداره مملکت و عملی ساختن آنها به منظور استقلا ل و عزت و اعتبار ایران و با هدف رفاه و آسایش آحاد مردم یک زمامدار لا یق و شایسته را به نمایش گذاشت و نمونه ای از یک حرکت اصلا ح طلبانه را به ملت ایران نشان داد.
بدون شک اگر بخواهیم در تاریخ ایران اسلا می به نمونه هایی از خادمان واقعی ملت که ضمن اعتقاد راسخ به اصول دینی حاکم بر جامعه، تمام همت خویش را بر این مصروف داشتند تا عزت از دست رفته ایران و ایرانی را باز یابند و برای استقلا ل و سربلندی کشور با ارائه طرح های جامع و سازنده و عملی ساختن آن طرح ها، لحظه ای از پا ننشستند، نام ببریم میرزا تقی خان امیرکبیر از شاخص ترین آن چهره ها خواهد بود که با شناخت دقیق زمان خود و خطراتی که کشور را تهدید می کرد و با برنامه ریزی دقیق متناسب با اوضاع و احوال کشور و اجرای برنامه های اصلا ح گرانه و آغاز مبارزات ضد استعماری فصلی نوین را در تاریخ ملت ایران رقم زد.
به همین منظور است که وظیفه داریم یاد و نام امثال امیرکبیر را زنده نگه داریم که در سخت ترین شرایط ممکن در راه حفظ استقلا ل و سربلندی ایران اسلا می و مبارزه همه جانبه با استعمار و رشد متعالی کشور ایران تلا ش و در آخر هم جان خویش را تقدیم کرد و رفت تا ایران مهد دلیران و پایگاه دلباختگان به ساحت مقدس قرآن و اهل بیت عصمت و طهارت(ع)، سربلند بماند.