دعاوی مالیاتی

در تمامی جوامع دولتها وجوهی را از اشخاص به منظور تامین مخارج عمومی دریافت می نمایند که به آن مالیات گفته می شود. در بسیاری مواقع افراد نسبت به مالیاتی که بر مبنای برگ تشخیص به آنها ابلاغ می گردد اعتراض دارند که جهت اعتراض افراد و رسیدگی به دعاوی مالیاتی مراجع اختصاصی گردیده و آیین دادرسی خاصی برای آن پیش بینی شده است. اعتراض به برگ تشخیص مالیاتی، اعتراض به مالیات بر ارزش افزوده و اعتراض به اجرائیه مالیاتی از جمله مشکلاتی است که بسیاری از افراد را درگیر نموده و با توجه به پیچیدگی های فراوانی که دارد باعث سردرگمی افراد گردیده است. لذا در این مقاله سعی نموده ایم توضیحاتی را در این خصوص ارائه نمایم تا از این طریق توانسته باشیم پاسخگوی برخی از سوالات شما عزیزان بوده باشیم.

اعتراض به برگ تشخیص مالیاتی

برگ تشخیص مالیات به برگه ای گفته می‌شود که طبق مأخذ صحیح و به استناد دلایل و اطلاعات مندرج در پرونده و نوع فعالیت و درآمد حاصله از آن تنظیم می گردد. برگ تشخیص می بایست مستند و مستدل تنظیم گردد به نحوی که در صورت تقاضای مؤدی از نحوه تشخیص مالیات، جزئیات گزارشی که مبنای صدور برگ تشخیص قرار گرفته به ایشان اعلام گردد.
طبق ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم، چنانچه پس از صدور برگ تشخیص و ابلاغ آن به مؤدی، ایشان نسبت به آن معترض باشد می‌تواند ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ، شخصاً یا توسط وکیل تام الاختیار به خود به اداره مالیاتی مراجعه و با ارائه دلایل و اسناد و مدارک کتباً تقاضای رسیدگی مجدد نماید. مسئول مربوطه باید پس از ثبت درخواست مؤدی ظرف مهلت ۳۰ روز به موضوع رسیدگی و چنانچه دلایل و اسناد و مدارک ارائه شده را جهت برگ تشخیص کافی دانست، آن را رد و مراتب را ظهر برگ تشخیص درج و امضا نماید و چنانچه دلایل و اسناد و مدارک ابرازی را مؤثر در تعدیل درآمد تشخیص دهد و مؤدی نیز با آن موافقت نماید مراتب در ظهر برگ تشخیص قید و به امضای مسئول مربوطه و مؤدی می رسد. چنانچه دلایل ارائه شده برای رد برگ تشخیص یا تعدیل درآمد موثر شناخته نشود مراتب در ظهر برگ تشخیص قید می‌گردد و پرونده جهت رسیدگی به هیأت حل اختلاف ارسال می شود.
 

رسیدگی به اعتراض به برگ تشخیص مالیاتی در هیات حل اختلاف مالیاتی

در صورتی که مؤدی مالیاتی در خصوص اعتراض به برگ تشخیص در اداره امور مالیاتی به نتیجه‌ای دست نیافت می‌تواند ظرف 10روز از تاریخ ابلاغ، اعتراض خود را به دبیرخانه هیأت های حل اختلاف مالیاتی ارائه و رسید دریافت نماید.
هیئت حل اختلاف مالیاتی برای حضور مؤدی یا نماینده ایشان جلسه رسیدگی تشکیل می‌دهد که وقت رسیدگی باید به آنها ابلاغ شود. هیئت حل اختلاف فقط به مواردی که مؤدی نسبت به آن اعتراض نموده رسیدگی می نماید و نسبت به صدور رای اقدام می نماید. رأی صادره از طرف هیأت حل اختلاف می بایست موجه و مدلل باشد و جهات و دلایل آن در رأی صادره قید شود. رأی صادره می‌بایست به مؤدی ابلاغ و یک نسخه از آن به اداره امور مالیاتی ارسال گردد.
 اصل بر قطعیت آراء هیئت های حل اختلاف مالیاتی می باشد مگر اینکه ظرف20 روز از تاریخ ابلاغ از سوی مؤدی یا ماموران اداره امور مالیاتی نسبت به رأی اعتراض کتبی صورت گیرد که در این صورت، پرونده برای رسیدگی به هیات حل اختلاف مالیاتی تجدید نظر ارجاع می شود.

هیئت تجدید نظر حل اختلاف مالیاتی

 جهت رسیدگی به اعتراض مودی در هیات حل اختلاف مالیاتی تجدید نظر، مؤدی باید مقدار مالیات مورد قبول خود را پرداخت و نسبت به مازاد آن اعتراض خود را در مدت مقرر تسلیم نماید. در هیأت های حل اختلاف بدوی و تجدیدنظر به اعتراض مؤدی رسیدگی شکلی و ماهوی صورت می گیرد.

شورای عالی مالیاتی

شعب شورای عالی مالیاتی به آرای قطعی هیات های حل اختلاف مالیاتی تنها از حیث عدم رعایت قوانین و مقررات موضوعه یا نقص در رسیدگی، صلاحیت رسیدگی دارند و نمیتوانند به رسیدگی ماهوی بپردازند. همچنین شورای عالی مالیاتی صلاحیت رسیدگی به اعتراض ها و شکایت های موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده را ندارد. طبق ماده ۲۵۱ قانون مالیات های مستقیم اداره امور مالیاتی و مؤدی مالیاتی می توانند نسبت به رأی قطعی هیأت حل اختلاف مالیاتی اعتراض نمایند. مهلت اعتراض یک ماه از تاریخ ابلاغ رأی قطعی هیات حل اختلاف مالیاتی می باشد. جهاتی که می‌توان در صورت وجود آن در شورای عالی مالیاتی اعتراض نمود به شرح ذیل می باشد:
1.    عدم رعایت قوانین و مقررات موضوعه.
2.    نقص رسیدگی
بنابراین شورای عالی مالیاتی حق رسیدگی ماهوی به اعتراض را ندارد. پس از ارجاع شکایت از سوی رئیس شورای عالی مالیاتی، شعبه مکلف به رسیدگی است و همانگونه که گفته شد به اعتراض صرفاً از لحاظ رعایت تشریفات و کامل بودن رسیدگی های قانونی و مطابقت مورد با قوانین و مقررات رسیدگی به عمل می آید. چنانچه جهات و اسباب و دلایل شکایت کافی برای نقض رای نباشد، شعبه ضمن ابرام رای مورد شکایت، رأی بر رد شکایت صادر می نماید و در صورتی که شعبه تشخیص دهد که رأی مورد شکایت منطبق با قوانین و مقررات موضوع صادر نشده است رأی مورد شکایت را با ذکر ادله و استدلال نقض می نماید. و جهت رسیدگی مجدد به هیات حل اختلاف مالیاتی دیگر ارجاع خواهد داد.
ذکر این نکته لازم و ضروری می‌باشد که چنانچه رای هیات حل اختلاف مالیاتی بدوی با عدم اعتراض مؤدی یا امور مالیاتی قطعی شده باشد قابلیت شکایت در شورای عالی مالیاتی را ندارد.

هیأت موضوع ماده ۲۵۱ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم

طبق ماده ۲۵۱ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم، در مورد مالیات های قطعی موضوع این قانون و مالیات های غیرمستقیم که در مرجع دیگری قابل طرح نباشد و به ادعای غیر عادلانه بودن مالیات مستند به مدارک و دلایل کافی از طرف مؤدی شکایت و تقاضای رسیدگی تجدید رسیدگی شود وزیر امور اقتصادی و دارایی می تواند پرونده امر را به هیأتی مرکب از سه نفر به انتخاب خود جهت به رسیدگی ارجاع نماید. رأی هیأت به اکثریت آرا قطعی و لازم الاجرا می باشد.

دیوان عدالت اداری

 از آراء قطعی هیات های حل اختلاف مالیاتی می توان در دیوان عدالت اداری اعتراض نمود. مهلت اعتراض برای اشخاص داخل کشور سه ماه و افراد مقیم خارج از کشور، شش ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی هیأت می باشد. رسیدگی در دیوان نیز شکلی بوده و منحصراً از حیث نقض قوانین و مقررات و یا مخالفت با آنها است.
 با توجه به اینکه اعتراض در دیوان عدالت اداری مانع اجرای رای نیست لذا می توان در ضمن خواسته اصلی از دیوان عدالت اداری تقاضای صدور دستور موقت نمود که در صورت موافقت شعبه رسیدگی کننده عملیات اجرایی متوقف می‌گردد.

اعتراض به مالیات بر ارزش افزوده

 چنانچه اشخاص نسبت به مالیات بر ارزش افزوده اعتراض داشته باشند به اعتراض آنها در هیأت حل اختلاف مالیاتی رسیدگی می شود. مهلت اعتراض به برگ تشخیص ارزش افزوده ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اوراق تشخیص می باشد.

اعتراض به اجرائیه مالیاتی

در بسیاری مواقع اختلافات مالیاتی بین مؤدیان و ادارات امور مالیاتی پس از قطعیت مالیات و در مرحله اجرائیات  بروز می نماید و به همین خاطر جهت حفظ حقوق مؤدیان امکان طرح شکایت مؤدی ناشی از عملیات اجرایی و اجراء قبل از قطعیت در مورد مالیات های مستقیم و غیر قانونی بودن مطالبه مالیات های غیرمستقیم فراهم گردیده است.
 طبق ماده ۲۱۶ قانون مالیاتهای مستقیم مرجع صالح رسیدگی به این شکایات هیات حل اختلاف مالیاتی می باشد.
در برخی موارد مورد شکایت استرداد اضافه پرداختی می باشد. بدین صورت که مؤدی ادعای اشتباه در محاسبات را دارد که می‌تواند در ابتدا اعتراض خود را در اداره امور مالیاتی مطرح نماید و چنانچه آن اداره اعتراض ایشان را وارد نداند می‌تواند ظرف ۳۰ روز از تاریخ اعلام نظر اداره امور مالیاتی، از هیأت حل اختلاف مالیاتی درخواست رسیدگی کند. رای هیأت حل اختلاف مالیاتی در این مورد قطعی و غیر قابل تجدید نظر است.