مقایسه تحریفات شناختی در بیماران مبتلا به وابستگی مواد و افراد غیروابسته

در این مطالعه نمره تحریفات شناختی صد بیمار مبتلا به وابستگی به مواد مخدر که جهت ترک اعتیاد به درمانگاه سرپایی بهزیستی بندرعباس مراجعه کرده اند با صد فرد سالم که از نظر خصوصیات دموگرافیک با بیماران مورد نظر جور شده بودند، مورد مقایسه قرار گرفت. پرسشنامه تحریفات شناختی بک در هر دو گروه اجرا شد. سپس داده ها بر اساس آزمون t گروه های مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین میانگین نمرات تحریفات شناختی دو گروه تفاوت معنی داری وجود داشت. ● مقدمه اختلال وابستگی به مواد یک بیماری جسمی، روانی و اجتماعی است که مقاوم ترین جنبه آن نسبت به درمان، جنبه روانی است . به همین دلیل شناخت عوامل روانشناختی مداخله کننده در این اختلال می تواند در پیشگیری و درمان آن نقش بسزایی داشته باشد. با رشد دیدگاه شناختی _ رفتاری در بروز و درمان اختلالات روانی و رفتاری، تحقیق حاضر به بررسی نقش تحریفات شناختی در افراد مبتلا به اختلال وابستگی به مواد مخدر پرداخته است. تحریفات شناختی برگرفته از شیوه درمانی مبتنی بر نظریه اختلالات هیجانی و مطالعات بالینی و تجربی است. این اصطلاح (Dysfunctional attitude) به معنای اشتباهات و سوگیری های شناختی است یعنی نحوه ای که بیمار موقعیت ها و فشارهای روانی را ارزیابی می کند و دیدگاهش نسبت به خود، دنیا و آینده و اعتقادات و نگرش هایی که سبب افزایش آسیب پذیری او در برابر اختلالات هیجانی می شود. یافته های پژوهشی متعددی نشان داده اند که طرح واژه هایی که با استفاده از مقیاس نگرش های ناسالم (Dysfunctional attitude scale) در بیماران افسرده آشکار شده است، می تواند آنها را از افراد بهنجار گروه گواه متمایز کند . برخی تحقیقات به ارتباط معنی دار بین نگرش های ناسالم (تحریفات شناختی) و وابستگی به مواد اشاره داشته اند .تحقیقات دیگری ارتباط بین این تحریفات شناختی در افراد وابسته به مواد مخدر و سایر مشکلات شناختی و رفتاری آنها از جمله رفتارهای ضد اجتماعی، پرخاشگری، دزدی و انحرافات جنسی را عنوان کرده اند . تحقیقاتی نیز به همزمانی (Comorbidity) افسردگی با اختلالات وابسته به مواد مخدر اشاره داشته اندبا توجه به تئوری رفتاری _ شناختی که اعتیا د را شامل مجموعه ای از رفتارهای آموخته شده بیرونی (مانند رفتارهای اجتماعی) و درونی (شناخت ها و ارزیابی نادرست از محرک ها) می داند و با در نظر گرفتن کمبود اینگونه تحقیقات در جامعه ما، ارزیابی و بررسی تحریفات شناختی در این بیماران می تواند در برنامه ریزی و ارائه درمان موثر با تمرکز بر تغییر نگرش های نادرست افراد معتاد موثر باشد. ● مواد و روش ها: به منظور انجام تحقیق حاضر نمونه ای متشکل از صد بیمار مبتلا به اختلال وابستگی به مواد مخدر که جهت درمان به مراکز درمان سرپایی بهزیستی بندرعباس مراجعه کرده بودند و نمونه ای متشکل از ۱۰۰ نفر از افراد فاقد اختلال فوق که از بین وابستگان بیماران، از نظر خصوصیات جمعیت شناسی (سن، جنس، تحصیلات، تاهل) با افراد مورد نظر جور (Match) شده بودند، پرسشنامه تحریفات شناختی بک را دریافت کردند. سپس یافته ها جمع آوری و با استفاده از روش های آمار توصیفی و آزمون t گروه های مستقل مورد ارزیابی قرار گرفتند. محدودیت های تحقیق: با توجه به این که افراد مورد بررسی همگی از افراد مراجعه کننده به درمانگاه سرپایی بهزیستی بوده اند و انتخاب نمونه به صورت تصادفی از بین بیماران در کل جامعه نبوده است، ممکن است از قابلیت تعمیم نتایج کاسته شود. ● نتایج: میانگین و انحراف معیار و نمرات تحریفات شناختی در دو گروه در جدول (شماره ۱) نشان داده شده است. آزمون T حاصل از مقایسه نمرات دو گروه (۹۷/۲ : t) نشان دهنده تفاوت معنی دار بین دو گروه وابسته و غیروابسته در سطح (۰۵/۰p<) بود. ● بحث: این تحقیق به مقایسه تحریفات شناختی در افراد وابسته و غیروابسته به مواد مخدر پرداخته است. طبق بررسی حاضر تفاوت معنی داری بین میانگین نمرات تحریفات شناختی افراد دو گروه وجود دارد و افراد وابسته نگرش های ناسالم تری نسبت به خود، دنیا و آینده دارند. نتیجه تحقیق حاضر با اکثر تحقیقات انجام شده در این زمینه همسو است با توجه به میزان بالای اینگونه شناخت های مختل در افراد وابسته به مواد و اهمیت فراوان عوامل روانشناختی در بروز و نیز درمان به موقع و درست این افراد، افزایش آگاهی بیماران نسبت به این نگرش ها می تواند در امر پیشگیری و درمان کاربرد داشته باشد و روان درمانی این افراد می تواند با تمرکز بر این نگرش ها صورت گیرد.