عایق برودتی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

عایق برودتی چیست؟

تبادل حرارت در یک محیط در حالت طبیعی همواره از ناحیه گرم به سمت ناحیه سرد صورت می‌گیرد. در نتیجه این فرآیند در تابستان باعث افزایش دمای ساختمان و در زمستان باعث کاهش دما می‌شود. در عمل عایق برودتی برای جلوگیری از تبادل حرارت مورد استفاده قرار می‌گیرد. هر چند که موفق نمی‌شود میزان تبادل حرارت را به صفر برساند؛ اما تا سطح قابل توجهی کاهش می‌دهد که در نتیجه می‌تواند نیاز ساختمان به مصرف انرژی برای تأمین آسایش حرارتی را کاهش دهد.

یک ساختمان فارغ از اینکه چه کاربری دارد، از بخش‌های گوناگونی تشکیل می‌شود. هر یک از این بخش‌ها به عنوان یک محیط مستعد برای تبادل حرارت به شمار می‌رود. در نتیجه لازم است که عایق‌بندی برودتی – حرارتی را برای بخش‌های مختلف ساختمان به کار ببریم. از جمله این بخش‌ها می‌توان به دیوارها، کف، سقف، تاسیسات مکانیکی و ... اشاره کرد.

نقش عایق برودتی در ارتقای ایمنی ساختمان

نکته مهمی که لازم است در اینجا مورد تاکید قرار دهیم، آن است که نقش عایق برودتی به هیچ عنوان در صرفه‌جویی مصرف انرژی و جلوگیری از تبادل حرارت در ساختمان محدود نمی‌شود. بلکه بسیاری از عایق‌های برودتی هستند که در عین حال می‌توانند نقش‌های دیگری را نیز ایفا کنند. از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

در مجموع عایق برودتی می‌تواند نقش مهمی در افزایش عمر مفید ساختمان داشته باشد و در نتیجه نباید صرفا از یک بعد به آن نگاه کنیم. همین مسئله باعث می‌شود استفاده از عایق‌های برودتی در ساختمان‌ها با استقبال مواجه شود.

انواع عایق حرارتی برودتی ساختمان

عایق‌های برودتی عمدتا از مواد معدنی یا پلیمری تولید می‌شوند. هر یک از آن‌ها نیز با توجه به کاربردی که دارند، تحت شرایط خاصی تولید و روانه بازار می‌شوند. روی هم رفته در حال حاضر 5 نوع عایق برودتی بیشترین کاربرد را در ساختمان‌سازی دارند. این عایق‌ها عبارت‌اند از:

1. عایق برودتی الاستومریک  

نیتریل فوم ماده اولیه‌ای است که در تولید عایق پلیمری با نام الاستومریک مورد استفاده قرار می‌گیرد. این عایق برودتی صنعتی ویژگی‌های مهمی دارد که عبارت‌اند از:

معمولا برای عایق‌بندی بخش‌های مختلف تاسیسات مکانیکی ساختمان از این عایق‌ها استفاده می‌شود. البته ناگفته نماند که در کنار کیفیت مطلوب، از قیمت تمام شده بالایی نیز برخوردار هستند.

2. عایق برودتی پشم سنگ

یکی از مهم‌ترین انواع عایق‌های معدنی مورد استفاده در ساختمان‌سازی، پشم سنگ نام دارد. در تولید این عایق معدنی، ابتدا نوع خاصی از سنگ‌ها را انتخاب کرده و در کوره با دمای بیش از 3000 درجه سلسیوس حرارت می‌دهند. در این شرایط سنگ از حالت جامد به حالت مذاب تغییر فاز می‌دهد. پس از آن به کمک فشار هوا، مایع مذاب را به دور رشته‌هایی از جنس فیبر منتقل می‌کنند.

از کنار هم قرار گرفتن این رشته‌ها به صورت متراکم، صفحاتی ایجاد می‌شود که با نام پشم سنگ شناخته می‌شوند. مهم‌ترین ویژگی‌های پشم سنگ عبارت‌اند از:

3. عایق برودتی پشم شیشه

پشم شیشه را می‌توان به عنوان یکی از شناخته شده‌ترین انواع عایق‌های برودتی به شمار آورد که مدت‌هاست در صنایع گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جمله ویژگی‌های مثبت پشم شیشه می‌توان به مقاومت بالا در برابر حریق، چگالی کم و همچنین جلوگیری از انتقال سر و صدا اشاره کرد.

پشم شیشه نیز برای عایق‌بندی سقف، دیوارهای ساختمان و خطوط لوله‌کشی بکار می‌رود. البته تجربه ثابت کرده است که این نوع عایق به دلیل ایجاد حساسیت برای انسان باید با در نظر گرفتن ملاحظات خاص در محیط استفاده شود. به طور کلی همین چالش باعث شده است که عایق پشم شیشه در پروژه‌های مسکونی فعلی چندان استفاده نشوند.  

4. عایق برودتی پلی استایرن

عایق برودتی پلی استایرن، یکی دیگر از انواع عایق‌های برودتی پلیمری یا مصنوعی است که در سال‌های اخیر با استقبال مواجه شده است. خبر خوب این است که بر خلاف بسیاری از مواد پلیمری، پلی استایرن ضرر و زیانی برای طبیعت ندارد و خیلی راحت می‌توان به طور کامل در فرآیند بازیافت آن را به چرخه طبیعی برگرداند.

در بازار این نوع عایق را با نام فوم XPS نیز می‌شناسند. از جمله مزایای عایق‌های برودتی مصنوعی مانند پلی استایرن آن است که حساسیت‌زا نیستند و به راحتی می‌توان در بخش‌های مختلف ساختمان مورد استفاده قرار داد.

5. عایق برودتی پلی یورتان

پلی یورتان یا پلی اورتان نام یکی دیگر از جدیدترین عایق‌های برودتی مصنوعی است. این نوع عایق با استفاده از یک دستگاه پاشش مخصص در محیط مورد نظر تزریق می‌شود. به همین دلیل بسیاری از نواحی که دسترسی به آن‌ها دشوار است را می‌توان با عایق پلی یورتان به راحتی پوشش داد. پلی یورتان عملکرد بی‌نظیری در برابر رطوبت و انتقال صدا از خود نشان می‌دهد و به همین دلیل در بسیاری از پروژه‌های امروزی اولویت نخست برای عایق‌بندی، همین ماده پلیمری است.

ویژگی‌های فوق‌العاده دیگری نیز برای این نوع عایق می‌توان برشمرد که عبارت‌اند از:

کلام پایانی

در این مطلب به معرفی عایق برودتی، انواع و کاربردهای آن پرداختیم. باید توجه داشته باشید که کلیه هزینه‌هایی که بابت اجرای عایق‌بندی در ساختمان تقبل می‌کنید، ظرف مدت زمان بسیار کوتاهی به شما باز خواهد گشت. صرفه‌جویی در مصرف انرژی در دنیای امروز دیگر یک حق انتخاب نیست. بلکه قانون‌گذاری در کشورهای مختلف به سمت و سویی جهت‌دهی شده است که عملا ساختمان‌های بدون رعایت استانداردهای ویژه مصرف انرژی، مجوز بهره‌برداری نمی‌گیرند. در زمان خرید عایق برودتی حتما کاربری ساختمان را در نظر بگیرید تا بتوانید در بین گزینه‌های موجود، انتخاب مناسبی داشته باشید.