جک ساختمانی

در تعریف و بررسی جک ساختمانی باید بگوییم که نام دیگر آن جک‌های سقفی است و یکی از ابزارهای اساسی در ساختمان سازی مدرن محسوب می‌شود. این ابزار نقش مهمی در کیفیت سازه بتنی دارد. در حقیقت می‌توان گفت که جک سقفی یک ابزار مهار کننده است که در اغلب موارد از آن برای مهار سقف‌های بتنی استفاده می‌شود. در ادامه همراه ما باشید تا با این ابزار مهم در ساختمان سازی بیشتر آشنا شویم.

جک ساختمانی چیست؟

برای تعریف جک‌های ساختمانی یا جک سقفی باید گفت که به جک‌هایی گفته می‌شود که از آنها برای ثابت نگه داشتن و تحمل میزان باری که سقف ایجاد می‌کند، استفاده می‌شود. به بیان بهتر وقتی که سقف یک ساختمان ساخته می‌شود به یک تکیه گاه و یا نگهدارنده احتیاج دارد که از فرو ریختن آن جلوگیری نماید. همه سقف‌های ساختمان از قبیل طاق ضربی، تیرچه بلوک، یونولیت، وافل و… برای مقاومت و پایداری بالا احتیاج به یک نگهدارنده دارند که جک سقفی می‌تواند به خوبی این وظیفه را انجام دهد.

اجزای جک ساختمانی

جک ساختمانی سه قسمت اصلی دارد: قسمت نری، مادگی و رزوه. جک سقفی به عنوان نگهدارنده اصلی با کمک این سه بخش می‌تواند قالب مدولار و سازه را مهار کند. قسمت پایینی جک از لوله ساخته شده و قطرهای مختلفی دارد ولی رایج‌ترین قطر آن 6 سانتی‌متر و با ضخامت 2 میلی‌متر است که به قسمت پایین جک متصل می‌گردد.  قسمت فوقانی جک هم از یک لوله به قطر 5 سانتی‌متر و ضخامت نزدیک به 2.5 میلی‌متر تشکیل شده است.
به‌طورمعمول جک‌ها به دو شکل تولید می‌شوند؛ جک‌های سبکی که تحمل وزن کم را دارند و جک‌های سنگینی که در مقابل وزن زیاد و فشار بالا می‌توانند به خوبی مقاومت نمایند. ابعاد و ضخامت این محصول را می‌توان بر مبنای نیاز مشتری تعیین کرد. یعنی می‌توان این چنین گفت که این مشتری و فروشنده هستند که محدوده وزن جک سقفی را تعیین می‌کنند و سفارش می‌دهند. مشتری می‌تواند علاوه بر جک، قیمت تخته بنایی را هم از فروشنده جویا شده و درصورت نیاز خریداری کند.
بر روی لوله نری حفره‌هایی جهت تنظیم ارتفاع ایجاد می‌شود. این حفره‌ها با پین فنردار و در فاصله‌های معین و منظم 10 سانتی‌متری از هم قرار می‌گیرند تا به وسیله پیچ و مهره‌هایی که روی مادگی وجود دارد و از طریق گوه و انواع رزوه، محکم بهم وصل شوند.
قابل توجه است که در جک‌های سقفی که به شکل شاقول ساخته می‌شوند از شمع‌هایی برای بالا بردن ضریب اطمینان سازه و تحمل فشارهای جانبی استفاده می‌شود. این شمع‌ها به شکل لوله، قوطی یا سولجر ساخته شده و به صورت دو بازوی کوچک و بزرگ هستند که حالت یک گونیا را به خود می‌گیرند. مزیت استفاده از این شمع‌ها و جک‌های شاقول‌دار در تراز بودن آنهاست و راهنمای خوبی برای تراز کردن کف سازه محسوب می‌شوند.

انواع جک‌های ساختمانی

جک‌ها از جهت طراحی و نوع ساخت به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:
*    جکهای صلیبی یا تی (T) شکل
*    جکهای عراقی

جک سقفی صلیبی (T شکل)

همان‌طور که از اسم جک صلیبی پیداست شکل صلیب یا تی انگلیسی است. این جک جهت تنظیم ارتفاع جک در قسمت میانی خود یک رزوه دارد. به دلیل آنکه سر صلیبی جک کشیده است، می‌توان از آن را در قسمت‌های مختلف استفاده کرد. همین امر باعث شده است که این جک تبدیل به رایج‌ترین نوع جک ساختمانی در ساختمان سازی شود. جک‌های صلیبی خود به دو دسته تقسیم می‌شوند:
جک صلیبی ثابت: صلیب این جک ثابت است. از این جک در جاهایی که نیاز به چرخش در قسمت صلیب وجود ندارد، استفاده می‌شود. در ساختمان‌ها نیز در اغلب موارد از جک صلیبی ثابت استفاده می‌شود.
جک صلیبی متحرک: صلیب این جک متحرک است و می‌تواند در زوایای مختلف چرخش داشته باشد. جاهایی که نیاز به چرخش در قسمت صلیب باشد، این نوع جک مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما باید خاطر نشان کرد که به صورت کلی این نوع جک دارای قدرت تحمل بار کمتری نسبت به صلیب ثابت است.

جک سقفی عراقی (U شکل)

در قسمت فوقانی جک سقفی عراقی، قطعه‌ای U شکل وجود دارد که نسبت به جک صلیبی دارای دهانه بسیار کوچک‌تری است. معمولا از این جک جهت نگهداری تیرچه و پل استفاده می‌شود. دهانه کوچک این نوع از جک موجب می‌شود قسمت کوچک‌تری از سازه را نگه دارد. از همین جهت نسبت به دیگر جک‌ها کاربرد کم‌تری دارد.

کاربرد جک سقفی

کاربردهای جک سقفی بسیار زیاد است و می‌توان گفت که یکی از ابزارها و  تجهیزات ضروری و مهم در پروژه‌های عمرانی به حساب می‌آید. فرقی ندارد که قرار است ساختمان 2 طبقه ساخته شود یا یک برج چندین طبقه، در هر صورت باید در ساختمان سازی از جک سقفی استفاده کرد. کاربرد جک در ساختمان سازی ثابت نگه داشتن و تحمل وزن سقف تا پایان ساخت یک طبقه است. به بیان کلی می‌توان چنین گفت که اصلی‌ترین کاربرد جک ساختمانی نگه داشتن سقف به صورت موقت است.

جک سقفی در ضخامت‌های مختلفی تولید و ساخته می‌شود؛ در نتیجه باید به این موضوع توجه کرد که اگر به یک جک سقفی با قدرت تحمل بالای نیاز است، باید از یک جک با ضخامت و قطر بالا استفاده کرد. بنابراین لازم است که پیش از خرید جک سقفی میزان وزن و باری که به جک وارد می‌شود را درنظر گرفت.
توجه به وزن جک‌های ساختمانی نکته مهم دیگری است که باید به آن توجه نمود زیرا جک‌ها به دو شکل سبک و سنگین ساخته می‌شوند و هرکدام کاربردهای متفاوتی دارند. همانگونه که مشخص است جک‌های سبک تحمل وزن کمتری داشته ولی جک‌های سنگین ، می‌توانند فشار بالایی را تحمل کنند. همچنین کیفیت و مرغوبیت جک نیز در ساختمان سازی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. زیرا اصلی‌ترین وظیفه جک‌های ساختمانی تحمل وزن و فشار وارد شده به سقف است و باید بتواند در زمین سست ثابت مانده و فرو نرود. اگر جنس جک ساختمانی مرغوب و مطلوب نباشد، نمی‌تواند این فشار را به خوبی تحمل کند.
در نهایت برای آنکه جک سقفی بیشتری کاربرد و کارآمدی را داشته باشد، لازم است که در زمان خرید آن توجه و دقت زیادی انجام داد. زیرا انتخاب اشتباه جک می‌تواند خسارات‌های جبران ناپذیری به سازه وارد نماید.
https://tanhapoulad.com/