خانواده بیشترین نقش را در زندگی فرزندان ایفا می کند ولی تلویزیون هم بی تاثیر نیست. تلویزیون به فرزندان ما آگاهی داده، آنها را سرگرم کرده و به آنها آموزش می دهد، اما آیا آنچه را که تلویزیون یاد می دهد آن چیزی است که ما دوست داریم فرزندمان یاد بگیرند؟ برنامه ها و آگهی های تلویزیونی اغلب دارای محتوای زیان باری هستند که برای فرزندان و نوجوانان مناسب نیست. مطالعات نشان می دهد که تماشای تلویزیون فرزندان ما را به سوی رفتارهای پرخاشگرانه سوق داده و باعث کاهش فعالیت های بدنی آنها می شود. اگر بدانیم که تلویزیون چگونه می تواند روی فرزندان ما تاثیرگذار باشد با محدود کردن تماشای آن می توانیم به فرزندان خود کمک کنیم که نه تنها از تماشای تلویزیون لذت ببرند بلکه به سلامتی آنها نیز کمک کند.
● تاثیر تلویزیون بر کودکان
تلویزیون از طرق مختلفی در زندگی فرزندان ما تاثیرگذار است. زمانی که فرزند شما به تماشای تلویزیون می نشیند، باید به نکات ذیل توجه کرد:
▪ مدت زمان
در آمریکا کودکان روزانه حدود ۴ساعت تلویزیون تماشا می کنند. البته تماشای فیلم های ویدئویی و بازی های کامپیوتری را نیز باید به آن اضافه نمود. ممکن است شما از تلویزیون و بازی های ویدئویی برای سرگرم کردن فرزند خود کمک بگیرید ولی فرزند شما به زمان بیشتری جهت رشد و یادگیری نیاز دارد. بازی، مطالعه، وقت گذراندن با دوستان و خانواده بسیار سالمتر از نشستن جلوی تلویزیون است.
▪ تغذیه
کودکانی که بیشتر تلویزیون تماشا می کنند بیشتر نیز مستعد چاقی هستند زیرا این کودکان به اندازه کافی نمی دوند و بازی و ورزش نمی کنند. آنان از طریق تلویزیون آگهی های بیشتری درباره انواع تنقلات غیرسالم مثل غله های شیرین و انواع نوشیدنی ها می بینند. آگهی های بازرگانی معمولا درباره مواد غذایی سالم که بیشتر مورد نیاز کودکان می باشد اطلاعات کمتری به آنها می دهد.
▪ پرخاشگری
اگر کودک شما روزانه بین ۳ تا ۴ ساعت برنامه های غیرآموزشی تماشا کند، تا زمان پایان دوران تحصیلات ابتدایی کلا ۸۰۰۰جنایت را از طریق تلویزیون تماشا کرده است. کودکانی که برنامه های خشونت آمیز تلویزیون را تماشا می کنند متوجه نیستند که خشونت در عالم واقعیت به انسانها صدمه رسانده و یا موجب مرگ آنها می شود. و اگر شخصیتهای خوب داستانی عمل خشونت آمیزی را انجام دهند کودکان تصور می کنند که همیشه برای نشان دادن مخالفت خود باید از خشونت استفاده کنند. پس بهتر است کودکان را از دیدن برنامه ها و یا حتی کارتونهای خشن منع کرد.
▪ آگهی های تبلیغاتی
متوسط کودکان سالانه بیش از ۲۰۰۰۰ آگهی تبلیغاتی تماشا می کنند. آگهی های بازرگانی پیشبرد سریعی دارند و سرگرم کننده نیز هستند. کودکان با دیدن یک پیام بازرگانی به دفعات، به آسانی با شعر و آهنگ آن آشنا می شوند و عبارات و اصطلاحات جذاب آن را به خاطر می سپارند. آگهی ها تبلیغاتی کودک شما را قانع می سازد که داشتن آن اسباب بازی و یا تنقلات خاص آنها را نیز محبوب همه می سازد. کودکان بزرگتر متوجه می شوند که چطور تصویر و موزیک آگهی ها توجه همگان را به خود جلب می کند اما کودکان متوجه نیستند که آگهی ها معمولا مردم را متقاعد به خرید چیزی می کنند که شاید مورد نیاز آنها نباشد.
▪ یادگیری
تلویزیون بر روی یادگیری کودکان نیز تاثیر مستقیم می گذارد. برنامه های مفید که خشونت در آنها به چشم نمی خورد اثرات مثبتی بر روی کودکان دارد. مطالعات نشان می دهد که کودکان پیش دبستانی که برنامه های آموزشی تلویزیون را تماشا می کنند در خواندن و حل مسائل ریاضیات بهتر از کودکانی که این برنامه ها را تماشا نمی کنند، عمل می کنند. این نکته نشان می دهد که اگر از تلویزیون بطور صحیح استفاده شود می توان از آن به عنوان ابزار کمک آموزشی برای کودکان نیز استفاده کرد.
● سخنی در مورد تلویزیون و کودکان نوپا
کودکان در کلیه سنین دائما در حال یادگیری هستند. به ویژه دو سال اول زندگی در رشد و توسعه مغز کودکان نقش بسزایی دارد. در طول این مدت، کودک به تغذیه مناسب و فعل و انفعالات مثبت با هم سن و سالان خود و همچنین بزرگترها نیاز دارد. تماشای تلویزیون آن هم به مدت طولانی می تواند اثرات منفی روی ذهن رو به رشد کودک داشته باشد. این مقوله به خصوص در سالهای اولیه عمر کودکان یعنی درست زمانی که صحبت کردن و بازی کردن با دیگران را یاد می گیرند بسیار حائز اهمیت است.
در حالی که تحقیقات متعددی درباره اثرات تماشای تلویزیون بر روی کودکان وجود دارد، انجمن طب اطفال آمریکا (AAP) تماشای تلویزیون تا قبل از ۲سالگی و یا حتی بیشتر را توصیه نمی کند. این انجمن برای کودکان بزرگتر نیز روزانه ۱ الی ۲ساعت و نه بیشتر برنامه های آموزشی و برنامه هایی که خشونت در آنها دیده نمی شود را توصیه می کند.
● ۱۰ نکته که باید به آن عمل کنیم
نکات زیادی وجود دارد که شما به عنوان والدین و جهت کمک به توسعه رفتارهای مثبت کودکان دلبندتان در تماشای تلویزیون باید به آنها عمل کنید:
۱) گذاشتن محدودیت:
کودکان خود را محدود کنید که روزانه بیش از ۱ تا ۲ ساعت بیشتر به تماشای فیلم و بازی های کامپیوتری ننشینند. به کودکان خود اجازه ندهید که هنگام انجام دادن تکالیف مدرسه تلویزیون تماشا کنند.
۲) تصمیم گیری درباره آنچه کودکان می بینند توسط والدین:
به جای اینکه در حین تماشای تلویزیون از این کانال به آن کانال بروید جهت تماشا کردن برنامه مورد علاقه خود و یا کودکانتان از راهنمای برنامه ها کمک بگیرید. زمانی که می خواهید برنامه مورد نظر خود را ببینید تلویزیون را روشن و زمانی که برنامه به پایان می رسد آن را خاموش کنید.
۳) همراه با کودک خود تلویزیون تماشا کنید:
هر زمان که امکان دارد با کودک خود تلویزیون تماشا کنید و با او درباره آنچه که می بینید صحبت کنید. اگر کودک شما کم سن و سال است تفاوت بین برنامه های مختلف مانند نمایش، آگهی های بازرگانی، کارتون و زندگی واقعی را نمی فهمد. آنها را توجیه کنید که شخصیت های تلویزیونی واقعی نیستند. به آنها بیاموزید که برخی از برنامه هایی که پایه و اساس واقعیت دارند ممکن است در دنیای واقعی مصداق پیدا کنند ولی هدف بیشتر این برنامه ها جذب بینندگان بیشتر است. اغلب این برنامه ها نمایش های حزن انگیز و یا خشونت آمیز هستند. بیشتر محتوای این برنامه ها مناسب کودکان نیست. کودکان ممکن است با دیدن این برنامه ها همیشه نگران این مسئله باشند که شاید آنچه که در تلویزیون دیده اند برای خود آنها نیز اتفاق بیفتد. برنامه های جدید شامل- مطالب خشن و نامناسب برای کودکان است. اگر نمی توانید با کودک خود تلویزیون تماشا کنید در فرصت مناسب از او بخواهید که آنچه را در تلویزیون تماشا کرده برای شما تعریف کند. بهترین کار این است که برنامه های مناسب تلویزیونی را ضبط کرده و بعدا به همراه کودک خود به تماشای آن بنشینید.
۴) پیام های مناسب را پیدا کنید:
اگر به کودک خود در دریافت پیام های برنامه های تلویزیونی کمک کنید حتی برنامه های ضعیف نیز برای آنان مفید خواهد بود. ممکن است برخی از برنامه های تلویزیونی افراد را به طور کلیشه ای به تصویر بکشد. با کودکان خود درباره زندگی کسانی که ممکن است در تلویزیون به نمایش گذاشته نشود مانند نقش افراد مختلف در سنین و نژادهای متفاوت در زندگی واقعی صحبت کنید. درباره افراد با طرق زندگی متفاوت با فرزندان خود به بحث و گفت وگو بنشینید. به کودکان خود بیاموزید که صبر و بردباری را از دیگران یاد بگیرند. به خاطر داشته باشید که اگر شما با برنامه خاصی از تلویزیون موافق نیستید تلویزیون را خاموش کرده و با کودک خود در این زمینه صحبت کنید.
۵) به کودکان خود کمک کنید که آگهی های تلویزیونی را کمتر تماشا کنند:
کودکان بدون همکاری و کمک شما قادر به چشم پوشی از تماشای آگهی های تلویزیونی در مورد تبلیغ انواع شکلات ها، نوشیدنی ها و غیره نیستند. اگر کودک شما محصولاتی را که از طریق تبلیغ تلویزیونی دیده است از شما درخواست کرد، برای او توضیح دهید که هدف این تبلیغات تشویق مردم به خرید کالاهایی است که شاید مورد نیاز آنها نباشد. تا حد امکان کودکان خود را از دیدن آگهی های تبلیغاتی برحذر دارید. شما همین طور می توانید برنامه های تلویزیونی را از قبل ضبط کرده و قسمت های پیام های تبلیغاتی آن را حذف و یا برای کودکان خود فیلم های ویدیوئی تهیه کنید.
۶) فیلم های ویدئویی مناسب را برای کودکان خود درنظر بگیرید:
درحال حاضر فیلم های ویدئویی مناسبی جهت سن کودکان موجود می باشد که می توان آنها را از طریق اجاره و یا خرید تهیه نمود.
۷) انتخاب های دیگری به جز تماشای تلویزیون را به کودک خود ارائه دهید:
تماشای تلویزیون می تواند برای کودک شما به صورت عادت درآید. به کودکان خود کمک کنید تا در اوقات فراغت خود به کارهای دیگری نظیر بازی، مطالعه، فعالیت های مختلف با دوستان و همسایگان و یادگیری سرگرمی ها، ورزش ها و آلات مختلف موسیقی نیز بپردازند.
۸) برای کودکان خود مثال های خوب بیاورید:
شما به عنوان والدین نقش مهمی در زندگی کودکانتان ایفا می کنید. اگر خود شما تماشای بعضی از برنامه های تلویزیونی را محدود کنید کودک شما نیز یاد می گیرد که همین کار را انجام دهد.
۹) نظرات خود را بیان کنید:
اگر بعضی برنامه های تلویزیونی مورد علاقه شما نیست حتما به اطلاع برنامه ریزان برسانید. با شبکه مورد نظر یا مسئول برنامه مکاتبه کنید زیرا آنها به نظرات عموم توجه می کنند. اگر احساس می کنید که یک پیام بازرگانی گمراه کننده است نام محصول و کانال مورد نظر را در نامه خود قیدکرده و دلیل نگرانی خود را نیز ذکر نمائید.
۱۰) اطلاعات بیشتری کسب کنید:
افراد و مکان های ذیل می تواند اطلاعات بیشتری در زمینه نقش تلویزیون در زندگی کودکانتان به شما بدهند:
- ممکن است پزشک متخصص اطفال اطلاعاتی در این زمینه داشته باشد.
