تفاوت شابک و فیپا؛ با مهمترین ملزومات چاپ کتاب آشنا شوید

همه خوانندگان کتاب ها و افرادی که در حوزه چاپ و نشر کتاب یا حتی کتابداری فعالیت می کنند به نوعی با شبک و فیپا در ارتباط هستند. اما تفاوت شابک و فیپا چیست؟ هر یک از آن ها چه وظایفی دارند؟ چرا کتاب ها شابک و فیپا دارند؟ برای پاسخ به این سوالات در ادامه این مطلب همراه ما باشید.

منظور از شابک و فیپای کتاب چیست؟

هر کتابی در ایران برای کسب مجوز و انتشار نیاز به دریافت شابک اختصاصی و فیپا دارد. از  اطلاعات شابک و فیپا برای شناسایی کتاب در سراسر جهان و دسته بندی آن در کتابخانه ها استفاده می شود. با اینکه این دو موضوع مفهوم مستقلی از هم دارند اما چون معمولا در فرآیند چاپ کتاب با فاصله کمی از هم باید آن را دریافت کرد، بسیاری  از افراد به خوبی با کاربرد آن ها و تفاوت شابک و فیپا آشنا نیستند. در ادامه سعی می کنیم با هردو آن ها و کاربردهایشان آشنا شویم.

شابک کتاب چیست؟

شابک یا (ISBN)، مخفف شماره استاندارد بین‌المللی کتاب محسوب می شود که برای هر کتاب منحصربه‌فرد است. این استاندارد در سال ۱۹۶۶ در کشور انگلیس توسط صنف کتابداران پایه‌گذاری شد. یش از این شابک یا ISBN یک کد ۱۰ رقمی بود اما در حال حاضر شابک یک کد ۱۳ رقمی می‌باشد. استفاده شابک یا ISBN برای فروش و کنترل انبار کتب توسط ناشران، کتاب‌فروشان، کتابخانه‌ها، و سایر مشترکین می‌باشد. شابک به شما کمک می‌کند که یک کتاب را از میان کتاب‌های دیگر بدون آنکه به اسم کتاب، ناشر، نویسنده و یا سایر مشخصات دیگر کتاب نیاز داشته باشید از طریق این شماره بازیابی و جستجو کنید.
هر گروه از اعداد شابک نشان دهنده موضوع خاصی و مفهوم مشخصی دارند. هر گروه اعداد سه یا چهار رقمی ناشر، منطقه جغرافیایی و زبان کتاب هستند. گروهی از اعداد نیز به صورت تصادفی در بین این ارقام قرار می گیرند تا یک کد 13 رقمی منحصر به فرد بسازند. هر کتابی در هر اندازه و در هر جلدی مانند جلد شومیز یا گالینگور، دارای یک شابک اختصاصی است که در پشت آن چاپ شده است.

شابک چه کاربردی دارد؟

همانطور که گفتیم شابک یک سیستم شماره گذاری است که به شما امکان دریافت اطلاعات کتاب در سریع ترین حالت ممکن را می دهد. همچنین از شابک می توان برای ثبت کتاب در کتابخانه های بین المللی استفاده نمود. از طرفی باوجود شابک می توان موجودی انبارها را بصورت خودکار کنترل کرد. در نهایت شابک به عنوان شناسه کتاب می تواند نشان دهنده حقوق مادی و معنوی اثر برای نویسنده و ناشر آن باشد.
 

فیپا چیست؟

در ادامه بررسی تفاوت شابک و فیپا به معرفی فهرست نویسی پیش از انتشار یا همان فیپا می پردازیم. این فهرست نویسی از سال 1343 توسط دانشگاه تهران مورد استفاده قرار گرفت و در حال حاضر یکی از الزامات چاپ کتاب در ایران است. بعد از باز کردن کتاب یک فهرست شامل اطلاعات مختلفی در مورد نوع کتاب، تاریخ انتشار آن، نویسنده، ناشر، تعداد تیراژ و ... به همراه یک سری کد های اختصاصی (شابک کتاب) را مشاهده می کنید که در واقع همان فیپا هستند. از این رو فیپا را شناسنامه کتاب می نامند که شابک بخشی از آن است.
 همانند شابک فرقی ندارد که کتاب از چه نوعی، به چه زبانی و با چه نوع کاغذی مانند کاغذ کاهی یا کاغذ گلاسه به چاپ رسیده باشد، بدون فیپا امکان انتشار آن در ایران وجود نخواهد داشت. درحال حاضر طلاعات فیپا تنها توسط سازمان و اسناد کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در اختیار انتشارات و نویسندگان کتاب قرار می‌ گیرد.

نحوه دریافت فیپا و شابک چگونه است؟

تا به اینجا با تفاوت شابک و فیپا و کاربردهای هر یک از آن ها آشنا شدیم. اما نحوه دریافت شابک و فیپا چگونه است؟ گفتیم که دریافت فیپا و شابک هر دو بخشی از مراحل اصلی چاپ کتاب هستند. زمانی که قصد چاپ کتاب را دارید باید بعد از پایان مراحل پیش از چاپ (ویراستاری و آماده سازی فایل کتاب) برای دریافت ISBN یا شابک به خانه کتاب مراجعه کنید. ناشران می توانند این فرآیند را به نمایندگی از نویسندگان انجام دهند و معمولا چند شابک از قبل دریافت کرده اند تا فرآیند کار سریع تر شود.
بعد از دریافت شابک اختصاصی برای کتاب، نوبت به دریافت فیپا و ثبت کتاب در سازمان اسناد و کتابخانه ملی می رسد. مرجع اصلی صادر کننده فیپا، اداره کل پردازش و سازماندهی اسناد و کتابخانه ملی است. این اداره فایل نهایی کتاب به همراه صفحه آرایی و طراحی جلد و تمامی مشخصات کتاب همچون سال چاپ، تعداد صفحات آن، قطع مورد استفاده و کد شابک را دریافت می کند و در نهایت فیپا را برای کتاب تایید می کند. اگر قصد چاپ کتاب را داشته باشید می توانید با استفاده از خدمات چاپخانه جنگل، تمامی فرآیند دریافت شابک و فیپا را به جنگل بسپارید و در هزینه چاپ کتاب نیز صرفه جویی نمایید.

چاپخانه جنگل، ارائه دهنده خدمات دریافت شابک و فیپا در سریع ترین زمان

در این مقاله سعی کردیم با تفاوت شابک و فیپا آشنا شویم و به بررسی مفهوم هریک از آن ها بپردازیم. شابک و فیپا از الزامات دریافت مجوز چاپ کتاب در ایران هستند که قبل از چاپ کتاب باید آن ها را دریافت کنید. اگر نمی دانید که باید چگونه این کار را انجام دهید یا زمان کافی برای پیگیری دریافت این مجوز ها را ندارید، می توانید از خدمات چاپخانه جنگل استفاده کنید. چاپخانه جنگل با چاپ سریع، مقرون به صرفه و با کیفیت انواع کتاب ها بهترین گزینه برای افرادی است که می خواهند در اسرع وقت کتاب خود را به چاپ برسانند. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره 02154113 تماس بگیرید یا به سایت چاپخانه جنگل مراجعه کنید. همچنین شما می توانید با جستجوی هزینه چاپ کتاب در چاپخانه جنگل در گوگل اطلاعات بیشتری در مورد هزینه های چاپ کتاب به دست آورید.