بیماری‌های تیرویید مانع بارداری‌اند؟

خانم شیوا سلمان‌پور ۲۵ سال سن دارد و ۱ سال است ازدواج کرده و قصد بارداری دارد اما ابتلا به گره‌های تیروییدی، او را از اقدام به بارداری بازداشته است.... این خانم برای ما ایمیلی فرستاده‌اند با این مضمون: «از ۳۵ نفر عضو خانواده مادری من، ۱۰ نفر به بیماری‌های تیرویید مبتلا هستند. من سعی کرده‌ام توصیه‌های موجود در صفحه‌های بارداری هفته‌نامه را خوب مطالعه کنم و بعد باردار شوم اما مطلبی درباره تاثیر بیماری‌های تیرویید بر بارداری نیافتم. من برای درمان گره‌های تیروییدی لووتیروکسین مصرف می‌کنم و شنیده‌ام بیماری‌ تیرویید مادر باعث کاهش بهره‌هوشی جنین می‌شود. از طرفی شاهد بودم که مشکل تیرویید سمی دخترخاله‌ام به دنبال بارداری و زایمان کاملا بهبود یافت! واقعا گیج شده‌ام؛ ‌نمی‌دانم بیمار تیروییدی باید باردار بشود یا نه. با این اطلاعات ناقص، هنوز روش پیشگیری از بارداری را کنار نگذاشته‌ام و دلم می‌خواهد ابتدا از ایمنی بارداری‌ام مطمئن شوم». به همین دلیل صفحه «بارداری» این هفته را به این موضوع اختصاص داده‌ایم و دکتر محسن خوش‌نیت، فوق‌تخصص غدد و متابولیسم و استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران در این باره به سوالات ما توضیح داده‌اند. ▪ آقای دکتر! بیماری‌های شایع تیرویید در دوران بارداری کدام‌اند؟ گواتر ساده، گره‌های تیروییدی، کم‌کاری تیرویید و پرکاری تیرویید. ▪ آیا گواتر، بارداری را به‌خطر می‌اندازد؟ گواتر ساده حجم تیرویید را افزایش می‌دهد اما تاثیری بر عملکرد و ترشح طبیعی هورمون‌های این غده ندارد. به‌طور طبیعی در دوران بارداری، حجم تیرویید خانم‌ها کمی افزایش می‌یابد و اگر خانمی به گواتر مبتلا باشد و باردار شود، ممکن است این افزایش حجم کمی بیشتر شود و متخصص غدد صلاح بداند برای او داروی لازم را تجویز کند. البته مصرف این داروها خطری برای سلامت جنین ندارد. ▪ خانم سلمان‌پور در ایمیل‌شان نوشته‌اند که گره‌های تیروییدی دارند. شیوع این مشکل چقدر است؟ تیرویید ۷ درصد خانم‌ها گره‌هایی دارد. این گره‌ها توده‌هایی کیستی یا متشکل از عناصر سلولی هستند و تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند باعث افزایش حجم گره‌های تیرویید خانم باردار شود. از آنجا که ۱۰-۵ درصد این‌گره‌ها بدخیم‌اند، بهتر است خانم سلمان‌پور به متخصص غدد مراجعه کنند تا از این گره‌ها نمونه‌برداری و ماهیت آنها از نظر بدخیم یا خوش‌خیم بودن مشخص شود. ▪ اگر گره‌های تیرویید ایشان بدخیم بود چه؟ تشخیص بدخیمی قبل از بارداری تصمیم برای درمان جراحی را راحت‌تر می‌کند اما اگر تشخیص بدخیمی در دوران بارداری داده شود، جراحی به سن بارداری بستگی دارد. از آنجا که جراحی در ۳ ماهه اول و سوم بارداری خطرناک است؛ اگر تشخیص در ۳ ماهه اول هم باشد، جراحی در ۳ ماهه دوم انجام می‌گیرد و اگر در ۳ ماهه سوم تشخیص داده شود، جراحی به بعد از زایمان موکول خواهد شد. ▪ خانم سلمان‌پور نگران‌اند که بیماری تیروییدشان باعث کاهش ضریب هوشی فرزندشان شود، نظرتان دراین باره چیست؟ مشکلی که ایشان نگرانش هستند، در اثر کم‌کاری تیرویید اتفاق می‌افتد، نه گره‌های تیروییدی. ۲-۱ درصد افراد جامعه دچار کم‌کاری تیروییدند و این بیماری در خانم‌ها شایع‌تر است بنابراین خانم‌های مبتلا به این بیماری باید قبل از اقدام به بارداری مشکل تیروییدشان را درمان کنند زیرا هورمون‌های تیروییدی مادر تاثیر بسزایی در تکامل مغز و سیستم عصبی جنین دارد و کاهش این هورمون‌رسانی به جنین در ۳ ماهه اول، تکامل سیستم ایمنی و مغزی او را مختل می‌کند. مطالعه‌های انجام شده نشان می‌دهند بی‌توجهی به درمان کم‌کاری تیرویید باعث کاهش ۱۰-۵ نمره از بهره‌هوشی کودک می‌شود. علاوه بر این، کم‌کاری تیرویید درمان نشده خطر ناباروری، سقط، افزایش فشار خون بارداری و زایمان زودرس را هم افزایش می‌دهد. ▪ در دوران بارداری کم‌کاری تیرویید چطور درمان می‌شود؟ با تجویز دوز مناسب داروی لووتیروکسین. مصرف صحیح این دارو هیچ ضرری برای سلامت جنین ندارد ولی خانم باردار باید برای پیشگیری از تاثیر دوز نامناسب دارو بر سلامت جنین، به‌طور متناوب و مرتب آزمایش‌های تیروییدی را انجام دهد. ▪ آیا بارداری و زایمان باعث درمان تیرویید سمی می‌شود؟ به کار بردن عبارت «تیرویید سمی» برای اشاره به «پرکاری تیرویید»، اشتباه است. در دوران بارداری، سیستم ایمنی بدن مادر کمی ضعیف می‌شود تا جنین را بیگانه تلقی نکند. از آنجا که این کاهش فعالیت سیستم ایمنی می‌تواند تاثیر متضادی بر عملکرد بیماری پرکاری تیرویید داشته باشد، گاهی پرکاری تیرویید در بارداری یا حتی برای همیشه خاموش می‌ماند. البته این در مورد تمام خانم‌ها صدق نمی‌کند و اگر خانم مبتلا به پرکاری تیرویید تحت‌نظر نباشد، ممکن است دچار سقط، اختلال رشد جنین، مسمومیت بارداری و زایمان زودرس شود. ▪ برای درمان پرکاری تیرویید چه باید کرد؟ اگر خانمی پرکاری تیرویید داشته باشد، متخصص غدد در ۳ ماهه اول برایش پروپیل تیویوراسیل و در ۳ ماهه دوم و سوم متی‌مازول تجویز می‌کند. از آنجا که دوز این داروها باید با دقت تجویز شود، بیمار باید مرتب آزمایش دهد و با متخصص غدد در ارتباط باشد زیرا دوز زیاد این داروها جنین را دچار کم‌کاری تیرویید می‌کند. ▪ آیا بیمار مبتلا به بیماری تیرویید باردار می‌تواند فقط با مراجعه به متخصص زنان از سلامت بارداری خود مطمئن شود؟ نه. بارداری به‌طورطبیعی می‌تواند تیرویید را کم‌کار یا پرکار کند و این تغییر فیزیولوژیک طبیعی ممکن‌است قدرت تشخیص صحیح وضعیت تیرویید را از فردی که به تخصص غدد آشنایی ندارد، بگیرد.