اختلال شخصیت مرزی و فرار از خانه

در ارزیابی عوامل سبب‌شناسی فرار دختران وزنان از خانه سهم اختلالات روانی در بروز وشیوع این آسیب فردی – اجتماعی نادیده انگاشته شده است. ارزیابی روان شناختی دختران و زنان فراری در اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی نشان می‌دهد که اکثر این آسیب‌دیدگان از اختلالات روانی در رنج بوده‌اند (معبودیان ۱۳۸۱) . این درحالی است که اکثر این دختران و زنان به دلیل فرار از خانه و پیامدهای ناشی از آن ازخانواده واجتماع طرد شده وتجاوز به حقوق انسانی این آسیب دیدگان به راحتی صورت می‌گیرد. دربررسی سهم آسیب روانی در فرار، در این مقاله به بیماران دچاراختلال شخصیت مرزی می‌پردازیم.بیماران دچار اختلال شخصیت مرزی تقریبا همیشه به نظر می‌رسد که در بحران به سرمی‌برند. چرخش‌های سریع خلق در اینها شایع است، یک لحظه ممکن است نزاع‌طلب باشند، لحظه بعد افسرده و لحظه‌یی دیگر شاکی از اینکه هیچ احساسی ندارند. این گونه بیماران ممکن است حملات سایکوتیک با عمر کوتاه داشته باشند که اصطلاحا میکروسایکوتیک خوانده می‌شود. اما حملات شدید و تمام‌عیار سایکوز در اینها دیده نمی‌شود؛ در واقع علایم سایکوتیکی که بیماران دچار اختلال شخصیت مرزی پیدا می‌کنند تقریبا همیشه محدود، گذرا و مشکوک است. رفتار این‌گونه بیماران بسیار غیرقابل پیش‌بینی است و از همین رو آنها تقریبا هیچ‌وقت به آن مقدار کارایی که در توان‌شان هست، دست نمی‌یابند. دردناک بودن ذاتی زندگی آنها در خودزنی‌های مکرر آنها مشهود است. خود تخریبی ویژگی‌ افراد مرزی است و ناراحتی زیادی برای کسانی که قصد کمک به آنها دارند ایجاد می‌کند. امیدواری درمانگران برای نجات یک زندگی به مخاطره افتاده متناوبا تشویق می‌شود و سپس با تلاش‌های کینه‌توزانه مراجع به خود تخریبی امیدشان درهم می‌شکنند. برخی دیگر از ویژگی‌های این بیماران عبارتند از: خشم شدید نامناسب یا عدم کنترل خشم که به صورت بروز پیاپی کج‌خلقی، خشم دایمی و دعواهای جسمی تکراری خود را نشان می‌دهد. تهدیدها، ژست‌ها یا اقدام‌های مکرر به خودکشی یا خود آسیب رسانی، اختلال هویت بارز که خود را در بی‌اطمینانی درباره حداقل دو مورد از موارد زیر یعنی: خود پنداره سوگیری‌های جنسی، هدف‌های بلندمدت، انتخاب شغل، نوع دوستان و ترجیح ارزش‌های مورد نظر نشان می‌دهد. ناپایداری عاطفی به صورت تغییر جهت آشکار از حالات روانی پایه به افسردگی، تحریک‌پذیری یا اضطراب که معمولا چند ساعت و تنها به ندرت بیش از چند روز ادامه می‌یابد. تکانشگری در زمینه‌های بالقوه آسیب‌رسان مانند: ولخرجی، مصرف مواد مخدر، دزدی از مغازه‌ها، بی‌پروایی در رانندگی یا زیاده‌خوری و زیاده آشامی، یک الگوی روابط بین فردی شدید و ناپایدار که بین دو حد فرا آرمانی و خوارسازی در نوسان است. احساس مزمن پوچی یا بی‌حوصلگی و تلاش همراه با سرآسیمگی برای پرهیز از موانع واقعی یا تصوری. این بیماران چون احساس وابستگی و خصومت را همزمان دارند، روابط بین فردی‌شان آشفته و به هم ریخته است. ممکن است به کسی که احساس نزدیکی با او می‌کنند وابسته شوند و از طرف دیگر نسبت به دوستان صمیمی خود هم اگر احساس سرخوردگی پیدا کنند، خشمی بسیار زیاد ابراز می‌کنند. آنها نمی‌توانند تنهایی را تحمل کنند و برای شادمانی خود حتی به نحوی دیوانه‌وار به جست‌وجوی ایجاد رابطه بر می‌آیند ولو اینکه این رابطه برای خودشان ارضا‌کننده نباشد. آنها برای رفع تنهایی خود حتی اگر دیری هم نپاییده باشد، با غریبه‌ها دوست می‌شوند یا به لاابالی‌گری می‌افتند. اغلب از احساس مزمن پوچی و بی‌حوصلگی و فقدان احساس هویتی یکدست (ابهام در هویت) شاکی هستند و وقتی تحت فشار قرار می‌گیرند از این شکایت می‌کنند که اکثر اوقات با وجود ابراز شدید حالات عاطفی، بسیار افسرده‌اند. در بین دختران و زنان فراری بیماران مرزی از فراوانی بالایی برخوردارند این بیماران معمولا روابط فردی پرشور و ناپایداری دارند، ممکن است امروز مثل دوست صمیمی باشخص رفتار کنند و ناگهان فردا این صمیمیت از بین برود. اغلب حالت تسلط طلبانه‌یی در روابط دارند. کارکرد بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی به گونه‌یی است که روابط آنها مختل می‌شود، چون همه افراد را یا خوب مطلق می‌پندارند و یا بد مطلق. یعنی افراد به نظر آنها یا حامی آنهایند و لذا باید به آنها دل بست، یا منفور و دگر‌آزارند (سادیست) و احساس امنیت آنها را مختل می‌کنند، چون همین که ببینند بیمار به آنها وابسته شده، او را ترک می‌کنند و از این رو تهدیدی برای او محسوب می‌شوند. یکی از مشکلات عمده در کار با بیماران مرزی رفتارهای خود تخریبی آنهاست. آنها معمولا نمی‌توانند ناکامی را تحمل کنند و زمانی که احساس می‌کنند تحت فشار هستند آسیب عمومی به خود می‌رسانند. دامنه رفتارهای مربوط به این مشکل به صورت مصرف بیش از حد دارو یا مسموم کردن خود یا صدمه زدن جسمی به خود است. این بیماران از اینکه چنین اقداماتی خطرات بالقوه‌یی برای آنها دارد آگاه‌اند، ولی به طور مداوم در طول زندگی‌شان رفتارهای خود تخریبی را انجام می‌دهند. در پژوهش نگارنده ۱۳/۲۶ درصد دختران و زنان سابقه ۱تا ۷ بار اقدام به خودکشی داشتند همچنین ۲۵/۸ درصد را آنها سابقه خودزنی از یک تا ۴ بار گزارش کرده بودند. یکی از ساده‌ترین راه‌های دفاعی این بیماران این است که آنها معایب خویش را محاسن جلوه می‌دهند. چنین بیمارانی بی‌رگی، بی‌تفاوتی یا بی‌رحمی خود را از جمله موارد تحسین‌بر‌انگیز شخصیت‌شان، به حساب می‌آورند. جوانان بزهکار و افرادی که دچار انحرافات جنسی علنی هستند، غالبا از چنین شیوه دفاعی‌ای استفاده می‌کنند. این افراد از مهارت و چابکی خود در نیل به آرزوهایشان حرف می‌زنند. ارزیابی روانشناختی دختران وزنانی که اقدام به ترک خانه (فرار از خانه) کرده‌اند می‌تواند به تشخیص زودرس اختلال روانی و درمان این بیماران به جای محکومیت‌های قضایی و پیشگیری از آسیب‌های روانی- اجتماعی در دختران و زنان آسیب‌دیده اجتماعی منتهی شود . روانشناس بالینی (MA)