'کاپیتولاسیون به مفهوم کامل آن در زمان قاجاریه و با امضای قرارداد تجاری ترکمانچای در سال 1828م 1243 /.ه.ق در ایران برقرار شد .ولی قبل از آن هم در طی فرمانها و قراردادهای منعقده مابین ایران و دول اروپایی نوعی از آن وجود داشته است .'در این کتاب سیر تاریخی حق قضاوت کنسولی (کاپیتولاسیون) در تاریخ ایران از آغاز تا الغای رسمی آن در 1306 ش ( 1927م (.بررسی شده و به احیای آن در 1343ش ( 1965م (.نیز مختصرا اشاره شده است .زمینههای پیدایش کاپیتولاسیون در مشرق زمین و کشورهای اسلامی, هدفهای غربیان از درخواست این گونه امتیازات, سیر تاریخی کاپیتولاسیون از زمان مغول تا قاجاریه, مقاومتهایی که در مقابل این پدیده صورت گرفته و آثار و پیامدهای سیاسی, اجتماعی, اقتصادی, قضایی و فرهنگی تحمیل کاپیتولاسیون به ایران موضوعات اصلی کتاب هستند .مباحث کتاب در شش فصل سامان یافته است .فصل نخست درباره زمینههای پیدایش کاپیتولاسیون در مشرق زمین و کشورهای اسلامی و اهداف غربیان از درخواست این امتیاز است .در فصل دوم از پیدایش و سیر تاریخی آن در ایران از زمان مغول تا قاجاریه سخن به میان آمده است' .کاپیتولاسیون در زمان قاجاریه 'که با امضای قرارداد ترکمانچای به وسیله روسها به ایران تحمیل شد موضوع فصل سوم است .موضوع مقاومتهای مختلف در برابر کاپیتولاسیون در فصل چهارم بحث شده است .در فصل پنجم چگونگی و جریان الغای کاپیتولاسیون از سوی مقامات ایرانی که از انقلاب مشروطیت آغاز شده بود بررسی میشود .فصل ششم به نتایج سیاسی, اجتماعی, اقتصادی, قضایی و فرهنگی تحمیل کاپیتولاسیون اختصاص یافته است .