آفتاب

اریک برن | مبدع مدل تحلیل رفتار متقابل



تئوری‌های روانشناسی مدرن مانند تحلیل رفتار متقابل به خوبی زمینه را برای تغییر و رشد شخصیت‌های فردی آماده می‌کند. اما این تئوری چیست و دقیقاً به چه چیزی اشاره دارد؟

مطمئناً همه‌ی ما در طول زندگی با افرادی مراوده داشته‌ایم که شاید به دلیل عدم تحلیل درست رفتارهای متقابل نتوانسته باشیم به یک ارتباط مناسب دست پیدا کنیم. در واقع تئوری‌های روانشناسی مدرن مانند تحلیل رفتار متقابل به خوبی زمینه را برای تغییر و رشد شخصیت‌های فردی آماده می‌کند. اما این تئوری چیست و دقیقاً به چه چیزی اشاره دارد که ما در این مقاله قصد داریم درباره‌ی آن صحبت کنیم.

تحلیل رفتار متقابل نظریه‌ای است که توسط اریک برن در دهه 50 میلادی پایه‌گذاری شده است. طبق این نظریه اگر بنا به درک ساختار روان‌شناختی انسان‌ها باشد، باید از طریق تحلیل و بررسی رفتار متقابل استفاده شود که برای به نتیجه رسیدن، نیاز به یک الگوی سه‌بخشی است که در قالب حالات نفسانی بکارگیری خواهد شد. در واقع برای اینکه بتوانیم درک کنیم که انسان‌هایی که با آنها در ارتباط هستیم، به چه نحو رفتار می‌کنند، باید از الگوی تحلیل رفتار متقابل بهره ببریم. در این زمینه اریک برن ثابت کرده است که استفاده از روش درمانی TA می‌تواند به افراد برای رسیدن به هدف‌های زندگی‌شان کمک کند. 

رویکرد TA چیست

نظریه اریک برن درباره‌ی رویکرد TA به خوبی به بهبود ارتباطات بین فردی کمک می‌کند. حتی استفاده از این روش برای ارتباطات درون فردی نیز موثر است. در واقع این نظریه نحوه تعاملات و برخورد با افراد را پوشش می‌دهد. طبق نظریه تحلیل رفتار متقابل، درمانگر همه‌ی تلاش خود را برای یافتن راه‌کارهای موثر به جهت بدست آوردن استقلال زندگی بکار خواهد گرفت. به طور کلی می‌توان گفت که این نظریه نوعی گفتار درمانی است که در آن به بررسی کامل شخصیت افراد پرداخته می‌شود. ضمناً در کنار آن نحوه شکل‌گیری شخصیت نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت و همه‌ی مواردی که در چگونگی شکل گرفتن شخصیت دخیل بوده‌اند وارسی می‌شوند. پر واضح است که در این راه از تکنیک و مدل‌های مختلفی بکارگیری خواهد شد.

مفاهیم مورد استفاده در رویکرد TA

اریک برن برای اینکه بتواند این روش روان درمانی را به بهترین شکل ممکن اجرا کند، مفاهیم کلیدی آن را از زوایای مختلف در نظر گرفته است که در ادامه به اختصار به آنها خواهیم پرداخت:

  • حالت‌های نفسانی

این مورد در نظریه تحلیل رفتار متقابل به بخش‌های اصلی شخصیت افراد مرتبط است که شامل:

  1.  والد: این مورد برای شخصیت هر فرد حیاتی به نظر می‌رسد و ریشه در گذشته و آموخته‌های ما از والدین دارد.
  2. بالغ: این مورد از حالت‌های نفسانی مربوط به حال افراد است و در واقع به آن بخش از شخصیت فرد ارتباط دارد که با منطق شکل گرفته است.
  3. کودک: همانطور که از نام این حالت نفسانی مشخص است، ریشه در گذشته و مجموعه رفتارهای ذاتی و طبیعی افراد دارد.

  • الگوهای تکراری

اریک برن معتقد است که بعضی از الگوهای تکراری سبب شده تا پتانسیلی که می‌توانیم برای بهبود زندگی‌مان بکارگیری کنیم، بی‌استفاده بماندو خاک بخورد. در واقع درمانگر TA با استفاده از بررسی و شناسایی الگوهای تکراری به افراد در خصوص پیشرفت در زندگی و نحوه‌ی ارتباط با دیگر افراد کمک خواهد کرد.

  • رفتار متقابل

اگر حالت‌های نفسانی ناسالم باشند، پر واضح است که برقراری ارتباط به بدترین شکل ممکن رخ می‌دهد. این حالات ناسالم می‌توانند بر رفتار متقابل تأثیرگذار باشد که در نتیجه تحلیل نادرستی از رفتارهای افراد به ذهن‌ها مصادره می‌کند که در نتیجه ناموفق بون یک ارتباط عملی می‌شود.

  • نوازش

این مورد از رویکرد TA به تعارف، پذیرش و شناخت ارتباط دارد که مستقیماً با چگونگی زندگی کردن افراد مرتبط است. در این خصوص روش درمانی TA مشخص می‌کند که چه عواملی به پیشرفت‌مان در کودکی کمک یا ایجاد انگیزه می‌کرده است و اگر این عوامل نادرست بوده باشد، تأثیر بسزایی در تصمیمات بزرگسالی داشته است.

  •  صمیمیت

اریک برن از انگیزه و صمیمیت بعنوان یکی از مهم‌ترین الگوهای روابط متقابل یاد کرده است. در واقع اگر افراد در سن کودکی، صمیمیت یا حتی نوازش کافی دریافت نکرده باشند، می‌تواند در سن‌های بالاتر مشکل‌ساز شود. در واقع برای رفع چنین معضلاتی برقراری ارتباط با افراد ترجیح داده می‌شود که احتمالاً به ایجاد الگوهای تکرای منجر خواهد شد.

  •  تصمیم‌گیری مجدد

رویکرد TA می‌کوشد تا افراد را برای تصمیم‌گیری مجدد آماده کند. این موضوع سبب می‌شود تا اعتقادات فعلی کنار گذاشته شود و افراد وارد چالش‌های جدید شوند که از این‌رو به خوبی می‌توانند از الگوهای ایجاد شده نهایت استفاده را برای تغییر رفتار استفاده کنند. اریک برن این مرحله از درمان رفتار متقابل را مهم می‌داند و بر استفاده درست از الگوهای غیرتکراری تأکید دارد.

اهمیت رویکرد تحلیل رفتار متقابل

همانطور که حتماً درک کرده‌اید، تحلیل رفتار متقابل به جهت تقویت ویژگی‌های شخصیتی افراد است. در کنار این مورد تغییر دادن الگوهای منفی در زندگی هر شخص نیز دارای اهمیت است که روش TA مستقیماً به آن می‌پردازد. گفتنی است که این روش اساساً در هر حوزه‌ای که نیاز به ارتباط و درک افراد دارد، بکارگیری می‌شود و در موارد خاص مانند حل اختلافات، سردرگمی و مواردی از این دست مورد استفاده قرار می‌گیرد. حتی اریک برن برای حل و فصل مشکلات زوجین که نیاز مبرم به تحلیل رفتار متقابل دارند، روش TA را توصیه کرده است. این روان‌درمان معتقد است که همه‌ی افراد به خوبی می‌توانند برای زندگی خود تصمیم‌گیری کنند و این روش به آنها کمک بیشتری خواهد کرد.

ارتباط متقابل بهتر با استفاده از سیستم آموزشی توانا

به طور حتم با یک یا چند جلسه نمی‌توان به درک کاملی از روش‌های ابداع شده توسط اریک برن در خصوص تصحیح روش‌های تحلیل رفتار متقابل رسید. بنابراین نیاز به مطالعه و بررسی‌های بیشتر در این زمینه خواهید داشت که پر واضح است استفاده از یک بستر مناسب اولین موضوعی است که می‌تواند به شما عزیزان کمک کند. برای این منظور پیشنهاد می‌کنیم که به سایت توانا و این سیستم آموزشی مراجعه کنید. در این سایت که از یک تیم حرفه‌ای تولید محتوا تشکیل شده است، به صورت روزانه مقالات بسیاری در خصوص ایده‌های ناب اریک برن تهیه و به ثبت می‌رسد که به صورت کاملاً رایگان در اختیارتان قرار خواهد گرفت. در کنار مقالات، به راحتی می‌توانید از پکیج‌ها و ویدیوهای مختلف استفاده کنید تا در نحوه ارتباط و تصمیم‌گیری‌تان بهترین عملکرد را داشته باشید. حال برای دسترسی به انواع مقالات در خصوص روش درمانی TA و تحلیل رفتار متقابل کافی است که به سایت توانا مراجعه کنید.



وبگردی